Gennaro Mario De Cicco, figurë e shquar e botës arbëreshe, ka lindur në San Demetrio Corone dhe i ka kushtuar gjithë jetën mbrojtjes dhe promovimit të gjuhës, kulturës dhe identitetit shqipfolës. I diplomuar në Gjuhë dhe Letërsi të Huaja në Universitetin e Kalabrisë, ai ishte ndër të parët që përfundoi studimet në degën e Gjuhës dhe Letërsisë Shqipe në këtë universitet.
Mësues, gazetar, shkrimtar, prezantues dhe promovues kulturor, ai është nderuar me çmime të shumta ndërkombëtare për kontributin e tij të çmuar në fushën arbëreshe. Autor esesh, antologjish, studimesh historike dhe botimesh artistike, De Cicco ka lënë gjurmë edhe në jetën sportive të komunitetit, duke udhëhequr ekipin “Polisportiva Sandemetrese” drejt tre ngjitjeve në kategori më të larta. Me pasion dhe kompetencë, ai vijon të jetë një zë autoritativ dhe një kujtesë e gjallë e kulturës arbëreshe.
“Ndërmjet Arbërisë së Vjetër dhe të Resë”
Gennaro Mario De Cicco
Parathënie nga Damiano Guagliardi
Indeksi i emrave / Faqosja: Francesco Perri
Faqe: 250
Botim i ri në pritje – së shpejti në duart e lexuesve
Parathënia
Ky tekst na ofron një varg të gjatë artikujsh të larmishëm mbi studime letrare dhe historike të italo-shqiptarëve, kryesisht në San Demetrio Corone, që zbulojnë studimet e tij të palodhura dhe të pandërprera në këtë fushë, si dhe njohurinë e thellë mbi prodhimtarinë bibliografike albanologjike.
Libri është i gjallë, veçanërisht në leximin e shkrimeve që shtrihen nga temat historike dhe letrare deri te kronikat e veprimtarive, si ato të realizuara nga FAA në Tiranë dhe Prishtinë, dhe ka meritën e një pune të mençur filologjike që ka ringjallur nga hiri i harresës personalitete historike e letrare, në pjesën më të madhe autorë nga Shën Mitri, thuajse tërësisht të lënë pas dore ose të harruar nga të ashtuquajturat qendra të dijes.
Në këtë mënyrë, autori ka fshirë me forcë shtresën e trashë të hirit që mbulonte njohuritë tona, tashmë të shpërqendruara e të mjegulluara nga një meskinitet përsëritës, për t’u rikthyer vendin e duhur figurave të rëndësishme të dijes.
Një tjetër intuitë e vërtetë prej studiuesi arbëresh janë recensionet mbi tekstet e disa udhëtarëve të huaj, evropianë që, në shekullin XIX dhe në dekadat e para të shekullit XX, vizituan komunitetet tona, duke shkruar për ne përmes lenteve të ndryshme që nisën të na interpretonin përmes një leximi të ri shoqëroro-antropologjik.
Vëmendje i kushtohet edhe shkrimeve të profesorit Domenico Cassiano, të cilat sinjalizojnë shpërqendrimin e vazhdueshëm të sandemetrezëve ndaj personaliteteve të rëndësishme aktive që kanë shënuar jetën e komunitetit tonë: Francesco Capalbo, Francesco Gencarelli dhe e bija Giustina, nëna e senatorit dhe kryetarit të bashkisë Cesare Marini; Angelo Corrado – avokat komunist i internuar nga regjimi fashist, i cili veproi në territoret përreth dhe organizoi Partinë Komuniste, fillimisht në ilegalitet dhe më pas në vitet e rindërtimit pas Luftës – pa harruar edhe atë Giuseppe Faraco. Të gjitha janë figura të lëna në harresë nga studiuesit zyrtarë.
Shumë i rëndësishëm është gjithashtu kapitulli që na paraqet shkrimin e Anselmo Lorecchios mbi orientimin pedagogjik të Kolegjit të Shën Adrianit, nga njëra anë i pretenduar për pronat e tij të mëdha si kler greko-bizantin ende i shpërndarë nëpër dioqezat latine, dhe nga ana tjetër nga forcat laike post-rilindjes të Italisë së bashkuar, të cilat synonin ta shndërronin në një qendër studimore shtetërore ndërkombëtare që shikonte drejt shtetit të ri shqiptar, pas rënies së Perandorisë. Lorecchio paraprin një veprim modern dhe të qëndrueshëm me shekullin e ri, në fillim të të cilit gjithçka do të ndryshonte lidhur me Kolegjin e Shën Adrianit, i cili në shekullin e kaluar kishte qenë vendi ku ishte konsoliduar lëvizja politike rilindëse e Mbretërisë së Napolit dhe ishte gjeneruar lindja e letërsisë shqiptare në Itali, e cila, brenda një kohe të shkurtër, do të bashkëjetonte me ëndrrën për pavarësinë e Kombit shqiptar në Ballkan dhe njohjen e një shteti të pavarur evropian të çliruar nga zinxhirët e perandorisë myslimane.
Vështrimi mbi titujt e pranishëm në tekst zbulon përmasën e vërtetë të shkrimtarit dhe vëzhguesit Gennaro De Cicco, i cili ka aftësinë letrare për ta historizuar pjesëmarrjen e tij në ngjarje që na i paraqet fillimisht si kronikë të një takimi kulturor dhe më pas si rrëfim që merr trajtat e një dokumenti që do të ndihmojë në përshkrimin e rrugëtimit historik të realitetit arbëresh në përgjithësi dhe të atij sandemetrez në mënyrë të veçantë.
Me këta artikuj, miku ynë autor shfaq lidhjen e tij të thellë me komunitetin sandemetrez, brenda të cilit ka vepruar në thellësi, duke qëndruar mes njerëzve dhe duke bashkëpunuar me ta.
Për interesat e tij kulturore, shoqërore dhe politike duhet të kemi mjaft respekt. Ai iu përkushtua sportit me pasion rinor, duke praktikuar futbollin dhe më pas duke e mësuar atë si trajner për breza të tërë, duke arritur fitore dhe suksese. Angazhim të madh i ka kushtuar edhe Radios Skënderbeu në vitet e tij më të bukura rinore, duke përjetuar gëzimin e komunikimit përmes një antene dhe, ndoshta pa e kuptuar, ka vepruar si një milingonë që ka mbledhur ngadalë, ditë pas dite, javë pas jave, një trashëgimi të konsiderueshme zanore të kulturës sonë gojore, poetike dhe këngëtare, që rrezikonte të humbiste.
Po, për dekada me radhë, në përkushtimet e tij të ndryshme shoqërore e kulturore, miku ynë autor nuk ka qenë kurrë një cicalë e zhurmshme që këndon vetëm në stinën e bukur apo vetëlavdërohet, për të mbetur pastaj me duar bosh. Ai nuk ka qenë një cicalë e pangopur dhe mburravece. Ka vepruar me kujdes, ka ditur të punojë në mënyrë kolegjiale dhe me respekt për grupin e njerëzve që e kanë shoqëruar, duke pasur gjithmonë kujdes të mos shpërdorojë asgjë nga përkushtimi i tij i gjatë shkollor, shoqëror, kulturor dhe sportiv, i ushtruar gjithmonë falas, pa ndonjë përfitim personal.
Këtë karakter të tij pasionant dhe bujar e ka dëshmuar edhe në katërdhjetë vitet e lidhjes me Festivalin e Këngës Arbëreshe, ku ka qenë prezantues deri para disa vitesh dhe anëtar i komitetit organizator ende sot. Të mendosh se ai ka qenë vetëm prezantues i mbrëmjes së garës muzikore do të ishte padrejtësi, jo vetëm ndaj inteligjencës së tij, por edhe ndaj gjithë kolektivit arbëresh këngëtar. Gennaro e ka në gjak këtë manifestim që mbahet në gusht, por në venat e tij rrjedh gjaku i gjithë mjedisit që rrotullohet rreth muzikës dhe këngës arbëreshe. Ai mban lidhje me gjithë botën e spektaklit që flet shqip, duke dëshmuar një bagazh kompetencash të nivelit të parë në këtë fushë.
Nuk duhet harruar profesionalizmi i De Cicco-s si gazetar modern, mjeshtër i zotë i lajmit dhe kirurg i mprehtë në përshkrimin e tij.
Biografia e autorit
Gennaro Mario De Cicco ka lindur në San Demetrio Corone. Është diplomuar në Gjuhë dhe Letërsi të Huaja në Universitetin e Kalabrisë dhe ka dhënë mësim në Institutin Teknik për Ekonomi, Gjeometri dhe Turizëm “G.B. Falcone” në Acri (CS), ku ka ligjëruar Gjuhë dhe Qytetërim Francez, duke ushtruar për shumë vite edhe detyrën e zëvendësdrejtorit.
I licencuar gjithashtu në Gjuhë dhe Qytetërim Shqiptar, ka ndjekur Seminarin e Gjuhës Shqipe në Universitetin e Prishtinës dhe kurset e organizuara nga Komuniteti Malor “Destra Crati” në Acri. Ishte ndër tre studentët e parë që u diplomuan në degën e Gjuhës dhe Letërsisë Shqipe në Universitetin e Kalabrisë.
Ka marrë çmime të shumta për mbrojtjen dhe promovimin e kulturës arbëreshe:
– “G. Schirò” nga Gazzetta delle Alpi në Grand Meeting të Tiranës
– “Ibrahim Rugova” në Prishtinë
– “Mirënjohje” nga Komuna e Skënderajt (Kosovë)
– “Pranvera Arbëreshe” nga Lidhja e Autorëve Shqiptarë të Mërgatës
– “Kalorës i Skënderbeut / Çmimi Morea” nga komunat e San Benedetto Ullano dhe Civita (CS)
Ka qenë anëtar i Komitetit Shkencor për Mbrojtjen dhe Promovimin e Kulturës Arbëreshe pranë MIUR-it dhe ka marrë pjesë aktive në projekte PON në fushën e arsimit. Ka ndjekur kurse mbi arsimin shumëgjuhësor, metodologjitë inovative, ndërkulturën dhe edukimin digjital.
Ka mbajtur funksione administrative pranë enteve lokale dhe ndërkomunale. Si gazetar dhe publicist, ka bashkëpunuar me gazeta ditore, revista rajonale dhe periodikë arbëreshë. Ka qenë për 37 edicione prezantues i Festivalit të Këngës Arbëreshe dhe dy herë drejtor artistik i tij. Ka prezantuar gjithashtu shumë aktivitete kulturore në të gjithë krahinën.
Ndër pasionet e tij spikat futbolli: është trajner me diplomë UEFA B, dhe me ekipin Polisportiva Sandemetrese ka fituar tri promovime në kategori më të larta.
Botime
San Demetrio Corone, itinerar historik–artistik–kulturor, Il Coscile, 2002
Album kujtese për Girolamo De Rada, Komuna e San Demetrio Corone & UniCal, 2003Nderim për De Rada / Homazh për De Rada, Universiteti i Kalabrisë, 2004
Milosaoi / Antologji, Il Coscile, 2004
Përmbledhje e historisë së futbollit Sandemetres, përmes fotografive, 2009
Historia e Festivalit të Këngës Arbëreshe, Apollo Edizioni, 2019
Qielli… në një top futbolli, Apollo Edizioni, 2020
Një lodër kurioze / Radio Skanderbeg, Apollo Edizioni, 2021 – Çmimi i Kritikës, RinnoVamenti, Rogliano 2022
Shtojcë për Festivalin XXXVIII – Viti 2019, Apollo Edizioni, 2021
Rrugë dhe çaste të historisë lokale dhe më gjerë – San Demetrio, spirancë dashurie, Apollo Edizioni, 2022
Portret i Pino Cacozza-s, botim i FAA, Universal Book, 2023
Këngët e Mariantonia Braile, FAA & Design San Demetrio Corone, 2024