Shkrimtarja Angela Kosta boton në Itali librin autobiografik “Duke përqafuar sërish diellin”
Angela Kosta: Poetika e ndërmjetësimit dhe autobiografia si akt rilindjeje shpirtërore
“Me botimin Itali të veprës autobiografike “Riabbracciando il sole – Duke përqafuar sërish diellin”, shkrimtarja, poetesha, përkthyesja, botuesja dhe promovuesja ndërkombëtare, Angela Kosta, afirmon një model të rrallë të autorit si urë lidhëse midis gjuhëve, kulturave dhe përvojave njerëzore”.
Nga dr. Mujë Bucpapaj
Në orbitën gjithnjë e më të ndërthurur të kulturës globale, profili krijues i Angela Kostës afirmohet si një dukuri me densitet të veçantë estetik dhe funksional. Ajo nuk është thjesht një autore në kuptimin tradicional të fjalës, por një ndërgjegje letrare e zgjeruar, ku akti i shkrimit, përkthimit dhe ndërmjetësimit kulturor bashkëjetojnë në një paradigmë të vetme krijuese. Në këtë sens, figura e saj mund të konceptohet si një “subjekt polifonik”, i cili operon njëkohësisht në disa plane diskursive, duke e shndërruar letërsinë në një hapësirë të hapur komunikimi ndërkulturor.
E lindur në Elbasan dhe e formësuar në një itinerar të gjatë emigracioni kulturor në Itali, që prej vitit 1995, Angela Kosta artikulon në mënyrë të vetëdijshme një identitet të ndërmjetëm, i cili nuk kufizohet në përkatësi të ngurta kombëtare, por projektohet si një entitet i lëvizshëm dhe dialogjik. Kjo përvojë liminale, e vendosur midis gjuhëve, kulturave dhe traditave, reflektohet në mënyrë të drejtpërdrejtë në tekstet e saj, ku gjuha nuk funksionon thjesht si medium shprehës, por si një hapësirë e negocimit simbolik dhe e rikonstruksionit të përhershëm të kuptimit.
Opusi i saj letrar, i cili përfshin dhjetëra vepra në poezi, prozë dhe letërsi për fëmijë, e përkthyer dhe e botuar në një gamë të gjerë gjuhësh botërore, dëshmon për një universalitet që nuk buron nga abstraksioni, por nga përpunimi i thellë i përvojës individuale. Në këtë pikë, estetika e Kostës ndërtohet mbi një tension të qëndrueshëm midis intimes dhe universales: përjetimi personal, i filtruar përmes një ndjeshmërie të hollë poetike, ngrihet në nivelin e një përvoje të komunikueshme ndërkulturore.
Kulmimi i kësaj trajektoreje shpirtërore dhe artistike mund të lexohet në veprën autobiografike “Riabbracciando il sole, Duke përqafuar sërish diellin”, e cila paraqitet si një tekst hibrid midis rrëfimit autobiografik, meditimit filozofik dhe poetikës së brendshme. Kjo vepër nuk i nënshtrohet konvencioneve klasike të autobiografisë lineare; përkundrazi, ajo ndërton një narrativë fragmentare dhe njëkohësisht koherente, ku koha përjetohet më tepër si intensitet emocional sesa si kronologji faktike.
Në planin stilistik, diskursi i Kostës karakterizohet nga një ekonomizim i kujdesshëm i fjalës, i cili megjithatë arrin të prodhojë një rezonancë të thellë semantike. Fjalitë, shpesh të ngarkuara me një ritmikë të brendshme poetike, funksionojnë si njësi të pavarura ndjesore, duke krijuar një teksturë diskursive ku kuptimi shpërndahet në mënyrë graduale dhe sugjestive. Metafora e diellit, e cila përshkon gjithë veprën, nuk është thjesht një figurë retorike, por një arketip i dritës, i rigjenerimit dhe i rikthimit ontologjik të subjektit në vetvete.
Një element me rëndësi të veçantë është ndërthurja e tekstit me dimensionin vizual, ku imazhet që shoqërojnë kapitujt nuk kanë funksion dekorativ, por operojnë si “tekst i dytë”, duke zgjeruar fushën semantike të rrëfimit dhe duke krijuar një dialog të heshtur midis fjalës dhe figurës. Ky raport ndërmedial e vendos veprën në një kontekst bashkëkohor të praktikave artistike, ku kufijtë midis disiplinave bëhen gjithnjë e më të përshkueshëm.
Në një lexim hermeneutik, “Duke përqafuar sërish diellin” mund të interpretohet si një proces i rindërtimit të jetes përmes gjuhës. Dhimbja, e pranishme si një substrat i vazhdueshëm i rrëfimit, nuk artikulohet si një gjendje e mbyllur, por si një energji transformuese, e cila përmes aktit të shkrimit fiton një dimension etik dhe estetik. Në këtë kuptim, teksti shndërrohet në një hapësirë katartike, ku subjekti jo vetëm rrëfen, por edhe riformëson vetveten.
Paralelisht me krijimtarinë e saj, Angela Kosta ka ndërtuar një veprimtari të jashtëzakonshme si përkthyese dhe promovuese e letërsisë botërore, duke përkthyer qindra autorë dhe duke kontribuar në qarkullimin ndërkombëtar të tekstit letrar.Një pjese e ketyre autoreve jane botuar ne gazeten letrare dhe kulturore Nacional, por edhe në nje Antologji Poetike të publikuar vitin e kaluar nga Botimet Nacional. Ne i jemi shume mirenjohes Angela Kostes per kete bashkepunim.
Ky angazhim i vazhdueshëm e pozicionon atë si një figurë kyçe në dinamikat e globalizimit kulturor, ku përkthimi nuk është vetëm një akt teknik, por një proces i ndërlikuar ndërmjetësimi kulturor dhe semantik.
Në këtë prizëm, Angela Kosta mund të konsiderohet si një “arkitekte e urave letrare”, një autore që operon në kufijtë e gjuhëve dhe kulturave për të ndërtuar hapësira të reja kuptimore. Vlerësimet e shumta ndërkombëtare dhe titujt honorifikë që ajo ka marrë nuk janë veçse reflektime institucionale të një autoriteti që buron kryesisht nga vetë vepra dhe ndikimi i saj konkret në fushën letrare.
Në përfundim, krijimtaria e Angela Kostës dhe, në mënyrë të veçantë, vepra “Riabbracciando il sole, Duke përqafuar sërish diellin”, përfaqësojnë një model të avancuar të shkrimit bashkëkohor, ku autobiografia, poetika dhe refleksioni filozofik ndërthuren në një strukturë të vetme diskursive. Në një epokë të fragmentimit dhe të shpërbërjes së narrativave të mëdha, ky tekst afirmon fuqinë e fjalës për të rikrijuar unitetin e përvojës njerëzore dhe për të artikuluar një etikë të re të ndjeshmërisë dhe të komunikimit
Lajmi
RIABBRACCIANDO IL SOLE – DUKE PËRQAFUAR SËRISH DIELLIN, libri i ri autobiografik i Angela Kosta-s, është një vepër që përshkon shpirtin me një hap të lehtë dhe të thellë. I botuar nga shtëpia botuese VELIERO (Itali), drejtuar nga Francesca Gallello, i disponueshëm në të gjitha libraritë italiane, ky libër, lind nga një periudhë delikate e jetës së autores dhe paraqitet si një udhëtim vetëdijeje dhe rilindjeje. Me një shkrim të brendshëm dhe të shndritshëm, Angela hap botën e saj shpirtërore, duke e shndërruar dhimbjen në fjalë dhe brishtësinë në forcë. Çdo kapitull shoqërohet me imazhe evokuese që nuk shërbejnë thjesht si ilustrime, por si pasqyra të vërteta emocionale: fragmente vizuale që e thellojnë rrëfimin dhe i mundësojnë lexuesit të hyjë në kontakt me thelbin ekzistencial të autores.
Në parathënien e shtëpisë botueses, lexuesi ftohet të mos i shfletojë këto faqe me nxitim, por t’i prekë ato. Sepse “Duke përqafuar sërish diellin” nuk është thjesht një rrëfim: është një trashëgimi emocionale, një gjest dashurie që përshkon kohën dhe vazhdon të jetojë përmes atyre që e mirëpresin. Një vepër intensive, autentike, e aftë të lërë një gjurmë të thellë.