DRITAN FRROKU, NJERIU QË NË MALET E PUKËS I DHA JETË NJË PASIONI TË RRALLË PËR QENIN E SHARRIT
Nga Fatos Hasani
Një histori përkushtimi, tradite dhe dashurie për vendlindjen, që hap perspektiva të reja për zhvillimin e turizmit malor shqiptar.
Malet e Pukës, me bukurinë e tyre të rrallë, pyjet e pafundme, kullotat alpine, ajrin e pastër dhe traditat shekullore, përbëjnë një nga pasuritë më të çmuara të turizmit malor shqiptar. Por bukuria e një treve nuk qëndron vetëm te natyra. Ajo qëndron edhe te njerëzit, te përkushtimi i tyre, te historitë që mbartin dhe te vlerat që ruajnë e përcjellin ndër breza.
Në këtë mjedis natyror e kulturor spikat një histori e veçantë, ajo e Dritan Frrokut, një njeriu që prej afro tri dekadash i është përkushtuar me pasion rritjes, mbarështimit dhe promovimit të qenit të Sharrit, duke e kthyer këtë veprimtari në një nga shembujt më interesantë të ruajtjes së traditës baritore në Shqipëri.
Dritani nuk është thjesht një mbarështues i kësaj race të njohur. Ai është një njohës dhe promovues i vlerave turistike të Pukës, një njeri që ka kuptuar se zhvillimi i zonave malore nuk mund të mbështetet vetëm te ndërtimi i bujtinave, hoteleve apo restoranteve, por edhe te promovimi i trashëgimisë, traditave dhe veprimtarive që e bëjnë një trevë të veçantë.
- Një pasion që lindi nga rrëfimet e gjyshit
Historia e Dritan Frrokut me qenin e Sharrit ka rrënjë të thella në kujtesën familjare. Siç është rrëfyer edhe në reportazhet televizive kushtuar veprimtarisë së tij, pasioni për këtë racë lindi nga tregimet e gjyshit, nga kujtimet për qentë e fuqishëm që shoqëronin barinjtë, ruanin bagëtitë dhe përballonin vështirësitë e jetës malore.
Ato rrëfime të fëmijërisë, të mbushura me admirim për besnikërinë dhe forcën e qenit të Sharrit, me kalimin e viteve u shndërruan në një mision personal.
Sot, pas rreth 27 vitesh përkushtimi, Dritan Frroku është bërë një nga emrat e njohur të mbarështimit të kësaj race në hapësirën shqiptare.
Në mars të vitit 2026, mediat raportuan se në fermën e tij në Pukë rriteshin mbi 50 qen të Sharrit, një tregues i përmasave të veprimtarisë dhe i përgjegjësisë që kërkon përkujdesja ndaj tyre.
Puna e tij është pasqyruar nga media të ndryshme shqiptare dhe kosovare, duke tërhequr vëmendjen e dashamirësve të kësaj race.
- Qeni i Sharrit, simbol i forcës, besnikërisë dhe traditës
Qeni i Sharrit, i njohur ndërkombëtarisht si Šarplaninac, është një racë tradicionale e qenve mbrojtës të kopeve, e lidhur historikisht me malet e Sharrit dhe rajonet përreth.
I fuqishëm, i qëndrueshëm dhe me instinkt të zhvilluar mbrojtës, ai ka qenë për breza të tërë shoqërues i barinjve dhe mbrojtës i bagëtive nga grabitqarët.
Në jetën baritore, qeni nuk ishte vetëm një kafshë pune. Ai ishte pjesë e përditshmërisë së familjeve, një rojtar besnik dhe një ndihmës i pazëvendësueshëm në kushtet e vështira të maleve.
Ruajtja e kësaj race ka rëndësi jo vetëm për mbarështimin, por edhe për trashëgiminë kulturore dhe historinë e jetës në zonat malore.
- Pikërisht këtë vlerë ka kuptuar dhe promovuar Dritan Frroku.
Përkushtimi i tij shkon përtej rritjes së qenve. Ai lidhet me ruajtjen e karakteristikave të racës, me mbarështimin e përgjegjshëm dhe me respektimin e mirëqenies së kafshëve. Nga pasioni individual te një atraksion i turizmit malor
Në shumë vende të Europës, turizmi rural dhe malor është zhvilluar duke promovuar traditat e blegtorisë, racat tradicionale të kafshëve, prodhimet vendase dhe mënyrën e jetesës së komuniteteve. Edhe Shqipëria ka mundësi të mëdha për zhvillimin e një modeli të tillë.
Puka, me pasuritë e saj natyrore dhe kulturore, ofron kushte të përshtatshme për një turizëm që ndërthur natyrën me historinë dhe përvojat autentike.
Në këtë këndvështrim, veprimtaria e Dritan Frrokut përfaqëson një mundësi të veçantë.
Ferma e qenve të Sharrit mund të shndërrohet në një pikë interesi për turistët vendas dhe të huaj, për studiuesit, specialistët e mbarështimit dhe dashamirësit e kafshëve.
Vizitorët mund të njihen me historinë e racës, traditën baritore, mënyrën e përkujdesjes dhe rëndësinë që qeni i Sharrit ka pasur në jetën e komuniteteve malore.
Natyrisht, një veprimtari e tillë duhet të organizohet me standarde të qarta sigurie, kujdesi veterinar dhe mirëqenieje për kafshët.
Kjo do të krijonte një produkt turistik të veçantë, që nuk mbështetet vetëm te bukuria e natyrës, por edhe te trashëgimia e gjallë e trevës.
- Dritan Frroku dhe promovimi i Pukës turistike
Një tjetër element që i jep rëndësi kësaj historie është angazhimi i Dritan Frrokut në fushën e turizmit.
Ai ka qenë i lidhur me promovimin e vlerave turistike të Pukës, një trevë që ka shumë për t’u ofruar vizitorëve gjatë gjithë vitit.
Nga peizazhet malore dhe mikpritja tradicionale, te gastronomia, artizanati dhe trashëgimia kulturore, Puka ka mundësi të zhvillojë një ofertë turistike gjithnjë e më të pasur.
Në këtë kuadër, veprimtaria e Dritanit me qenin e Sharrit mund të lidhet natyrshëm me bujtinat, guidat turistike, aktivitetet edukative dhe promovimin e kulturës baritore.
Një vizitor që udhëton drejt Pukës nuk duhet të largohet vetëm me fotografi të maleve, por edhe me njohuri për historinë, traditat dhe njerëzit e saj.
Dhe historia e Dritan Frrokut është pikërisht një nga ato histori që mund t’i japin vizitës një përmbajtje të veçantë.
- Një mundësi për zhvillimin ekonomik dhe punësimin
Turizmi malor ka një rol gjithnjë e më të rëndësishëm në zhvillimin ekonomik të zonave rurale.
Ai mund të krijojë vende pune, të nxisë sipërmarrjen vendase, të rrisë kërkesën për prodhime tradicionale dhe të ndihmojë në frenimin e largimit të banorëve nga zonat malore.
Por për të arritur këto rezultate, nevojiten ide të reja dhe iniciativa që mbështeten në identitetin e çdo treve.
Veprimtaria e Dritan Frrokut mund të shërbejë si një model për ndërthurjen e mbarështimit tradicional me turizmin edukativ dhe kulturor.
Përmes bashkëpunimit me operatorët turistikë, institucionet vendore dhe universitetet, mund të krijohen programe vizitash, aktivitete promovuese dhe projekte kërkimore që dokumentojnë vlerat e kësaj race.
Njëkohësisht, promovimi i përgjegjshëm i qenit të Sharrit mund të kontribuojë në njohjen më të gjerë të trashëgimisë baritore shqiptare.
Një nismë që meriton vëmendjen e institucioneve
Përkushtimi individual është i rëndësishëm, por nisma të tilla kanë nevojë edhe për mbështetje institucionale.
Bashkia Pukë, institucionet përgjegjëse për turizmin dhe zhvillimin rural, universitetet dhe organizatat që veprojnë në fushën e trashëgimisë kulturore mund të shqyrtojnë mundësitë për bashkëpunim.
Përvoja e Dritan Frrokut meriton të dokumentohet dhe të promovohet si një rast studimor mbi lidhjen ndërmjet traditës baritore dhe turizmit malor.
Kjo do të ishte një mënyrë për të vlerësuar punën e një njeriu që, për shumë vite, ka investuar kohë, energji dhe përkushtim në një veprimtari të veçantë.
Në të njëjtën kohë, do të krijonte mundësi për të promovuar Pukën si një destinacion ku natyra, historia dhe tradita bashkëjetojnë në mënyrë harmonike.
- Dritan Frroku, një histori që meriton të njihet përtej Pukës
Në një kohë kur shpesh flasim për vështirësitë e jetës në zonat malore, për emigrimin dhe mungesën e investimeve, histori si ajo e Dritan Frrokut na kujtojnë se në këto treva ekzistojnë njerëz me pasion, vullnet dhe ide që meritojnë të mbështeten.
Përkushtimi i tij ndaj qenit të Sharrit nuk është thjesht një veprimtari e zakonshme mbarështimi.
Ai është një dëshmi e lidhjes së fortë ndërmjet njeriut, natyrës dhe traditës.
Është historia e një pasioni që lindi nga rrëfimet e gjyshit dhe që, pas afro tri dekadash, është kthyer në një veprimtari të njohur edhe përtej kufijve të Shqipërisë.
Është gjithashtu një shembull se si trashëgimia mund të ruhet dhe njëkohësisht të krijojë mundësi të reja për zhvillimin e turizmit.
Në malet e Pukës, Dritan Frroku nuk ka ndërtuar vetëm një fermë të qenve të Sharrit. Ai ka ndërtuar një histori përkushtimi, besnikërie dhe dashurie për traditën, që meriton të promovohet si pjesë e identitetit të turizmit malor shqiptar.
Sepse pasuria më e madhe e maleve tona nuk janë vetëm pyjet, kullotat dhe peizazhet madhështore.
Pasuria e tyre më e madhe janë edhe njerëzit që dinë t’i duan, t’i ruajnë dhe t’ua përcjellin vlerat brezave që vijnë.