Në prag të 50-vjetorit të Shkollës së Mesme Bujqësore “Murat Paci”, historia e dy mësuesve që e ndërtuan jetën, familjen dhe karrierën e tyre mbi dashurinë për arsimin dhe brezat e nxënësve.
(Sadri dhe Shpresa Oruçi-bashkë në profesion,në familje dhe në historinë e arsimit të Tropojës)
– Në kuadrin e 50 vjetorit të çeljes së shkollës së mesme bujqësore ” Murat Paci”,Pac –
* * *
Në prag të 50-vjetorit të çeljes së Shkollës së Mesme Bujqësore “Murat Paci”, Pac, mes emrave të shumtë të mësuesve dhe drejtuesve që kanë lënë gjurmë në historinë e saj, kujtojmë një çift të veçantë: Sadri Oruçi dhe Shpresa Jahaj Oruçi. Dy mësues që u takuan në profesion, u lidhën në jetë dhe ndërtuan së bashku një familje e një karrierë të gjatë në arsim. Një histori ku familja dhe shkolla nuk ishin dy botë të ndara, por dy pjesë të së njëjtës jetë.
Ka histori profesionale që shkruhen me emër, detyrë, vite pune e tituj. Ka edhe histori që nuk mund të kuptohen vetëm duke renditur datat, sepse pas tyre qëndron një jetë e tërë. Historia e Sadri dhe Shpresa Oruçit është pikërisht e tillë. Në fillim ishin dy të rinj që ndoqën rrugë të veçanta arsimimi, secili duke ndërtuar përgatitjen e vet profesionale. Sadriu në shkencat e natyrës, Shpresa në gjuhët e huaja. Por rrugët e tyre do të kryqëzoheshin në mësuesi dhe, që nga ai moment, historia e tyre nuk do të ishte më histori e dy njerëzve të veçuar. Do të ishte histori e një çifti, një histori e shkruar bashkë.
Sadri Oruçi lindi më 7 maj 1950 në Pac të Tropojës. Pas arsimit shtatëvjeçar në vendlindje, vijoi gjimnazin “Qemal Stafa”, sot “Asim Vokshi”, në Bajram Curr, gjatë viteve 1964-1968, ku u dallua për rezultate të shkëlqyera. Më pas kreu studimet e larta në Fakultetin e Shkencave të Natyrës në Tiranë, në degën Biologji-Kimi, duke i përfunduar në vitin 1972 me rezultate shumë të mira. Në janar 1973 nisi punën si mësues në Shkollën e Mesme Bujqësore “16 Tetori” në Tropojë, sot e bashkuar me “Ali Ibër Neza”. Shpresa Jahaj, e lindur në vitin 1951, kreu shkollën e mesme dhe studimet e larta për gjuhë të huaja në Tiranë. Në vitin 1974 u emërua mësuese e gjuhës së huaj në gjimnazin “Asim Vokshi” në Bajram Curr. Më pas do të punonte në shkollat e Tropojës, në Pac dhe përsëri në gjimnazin e qytetit Bajram Curr. Këtu përfundon pjesa e dy rrugëve të ndara, sepse më pas nisi rruga e tyre e përbashkët.
Të dy u gjendën në të njëjtën botë të arsimit, në të njëjtin profesion, me të njëjtin përkushtim ndaj nxënësve. Dhe pikërisht aty, në jetën e përditshme të shkollës, mes orëve të mësimit, kolegëve, nxënësve dhe përgjegjësive profesionale, lindi edhe historia e tyre si çift. Në vitet kur punonin së bashku si mësues në Shkollën e Mesme Bujqësore të Tropojës, Sadri Oruçi dhe Shpresa Jahaj u fejuan. Nga ajo njohje profesionale lindi familja. Dhe nga ajo ditë, jeta e tyre do të kishte gjithmonë dy dimensione që plotësonin njëri-tjetrin: familjen dhe shkollën. Ata nuk u mjaftuan vetëm duke ndarë jetën në shtëpi. Ndanë edhe shqetësimet e profesionit, gëzimet e suksesit të nxënësve, përgjegjësitë e shkollës dhe sfidat e një pune që kërkonte shumë përkushtim. Shkolla u bë pjesë e familjes së tyre dhe familja u bë mbështetje për jetën e tyre profesionale.
Sadriu, falë përgatitjes së lartë shkencore dhe aftësive pedagogjike, u shqua shumë shpejt si mësues dhe drejtues. Në shkollën e mesme bujqësore “16 Tetori” në Tropojë, ku nisi karrierën, ai kreu edhe detyrën e zv/drejtorit për disa vite. Ishte një periudhë e rëndësishme formimi profesional. Por aty ndodhi edhe një nga ngjarjet më të dhimbshme të jetës së tij profesionale. Në korrik të vitit 1975, gjatë aksionit të rinisë në Metalurgjikun e Elbasanit, Sadriu ishte zv/komandant i brigadës së kësaj shkolle. Gjatë kthimit për në Tropojë, autobusi pësoi aksident tragjik në humnerën e Shpalit në Mirditë. Humbën jetën shoferi dhe tre nxënës aksionistë – Hasan Qelia, Drande Pjeternikaj dhe Hatixhe Mulgeci – ndërsa Zyra Ahmetaj dhe Hasime Mërturi mbetën invalidë. Ishte një tragjedi që la gjurmë të thella, por as lidhja njerëzore mes mësuesit dhe nxënësve nuk u shua. Edhe sot, pas kaq dekadash, ata vazhdojnë të mbajnë lidhje të forta me mësuesin e tyre. Kjo është një nga dëshmitë më të forta se çfarë do të thotë të jesh mësues: të mos jesh vetëm për orën e mësimit, por të mbetesh pjesë e jetës së nxënësve edhe shumë vite më pas.
Me çeljen e Shkollës së Mesme Bujqësore “Murat Paci” në Pac, Sadri Oruçi u emërua aty si mësues dhe drejtues. Për të, kthimi në Pac kishte një kuptim të veçantë: ishte vendlindja e tij, por tani ishte edhe vendi ku do të vinte në shërbim të brezave dijen dhe përvojën e fituar. Në këtë shkollë punoi me të njëjtin ideal: nxënësi duhej të përgatitej jo vetëm për shkollën, por për jetën. Dhe pranë historisë së tij profesionale qëndronte edhe historia e Shpresës. Ata ishin tashmë familje, por edhe kolegë të së njëjtës botë arsimore. Kur njëri sillte në shtëpi shqetësimin për shkollën, tjetri e kuptonte menjëherë; kur njëri kishte gëzimin e suksesit të nxënësve, e ndante me tjetrin; kur vinte një periudhë e vështirë, mbështetja ishte e ndërsjellë. Kjo është ajo që e bën të veçantë historinë e tyre: ata nuk ndërtuan dy karriera që ecën paralelisht, por një jetë të përbashkët në arsim.
Pas përvojës në shkollat e mesme, rruga profesionale e Sadriut vazhdoi edhe në gjimnazin “Asim Vokshi” në Bajram Curr, ku u kthye si mësues pas shumë vitesh nga koha kur kishte qenë nxënës. Ishte një kthim simbolik: dikur kishte hyrë në ato dyer si nxënës i shkëlqyer, tani hynte si mësues për t’u dhënë dije brezave të rinj. Biologjia, të cilën ai e jepte me pasion, u bë ndër lëndët më të zgjedhura nga nxënësit. Por Sadriu nuk u mjaftua me këtë. Ai deshi të dinte çfarë mendonin nxënësit për lëndën dhe për mësuesin e tyre dhe zhvilloi një anketim. Ato fletë-anketa, pa emra, i ruan edhe sot. Dhe pas kaq vitesh, ato janë një nga dëshmitë më të bukura të punës së tij: nxënësit e konsideronin atë mësuesin e duhur. Çfarë mund të kërkojë më shumë një mësues?
Ndërkohë, Shpresa vazhdonte të ndërtonte me të të njëjtën rrugë. Puna e saj si mësuese e gjuhës së huaj në Bajram Curr, Tropojë, Pac dhe përsëri në gjimnazin e qytetit, ishte një kontribut i vazhdueshëm në edukimin e brezave. Për arritjet në procesin e mësimdhënies ajo u vlerësua dy herë me “Medalje Pune”. Por, ashtu si te Sadriu, medaljet janë vetëm një pjesë e historisë. Historia e vërtetë është ajo e brezave të nxënësve që kanë mësuar prej saj.
Ndërsa ndërtonin karrierën, Sadri dhe Shpresa po ndërtonin edhe familjen. Ata u bënë prindër të dy fëmijëve, Julianit dhe Arjetës. Fëmijët u rritën në një familje ku arsimi nuk ishte thjesht profesioni i prindërve, por një vlerë e jetës së përditshme. Në shtëpinë e tyre puna e mësuesit nuk mbaronte me përfundimin e orarit; ishte mënyrë të menduari, përgjegjësi, respekt për dijen, për punën dhe për njerëzit. Juliani dhe Arjeta u edukuan me këto virtyte të prindërve të tyre: me dashurinë për dijen, korrektësinë, respektin, përgjegjësinë dhe punën. Kjo është një tjetër trashëgimi e madhe e Sadri dhe Shpresa Oruçit, sepse një mësues nuk edukon vetëm nxënësit e tij; ai edukon edhe fëmijët e vet me shembullin që jep çdo ditë.
Më pas, Sadriu mori detyrën e drejtuesit të shkollës 9-vjeçare “Sherif Nuha” në Geghysen, një shkollë me tradita nga bankat e së cilës dolën rreth 200 intelektualë. Për gjashtë vite drejtimi dhe edhe më pas, me mbështetjen e stafit pedagogjik dhe veprimtarëve të këtij fshati – Hysni Osmanaj, Gëzim Prengzi, Saimir Kalbaj dhe Shpend Nikoçi – u organizuan përvjetorët e 60-të dhe 70-të të shkollës dhe u ngrit muzeu i saj, i cili sot ndodhet në ambientet e ZVA Tropojë. Për Sadriun, shkolla nuk ishte vetëm e tashmja, por edhe kujtesa e saj. Më pas punoi për disa vite në degën e kuadrit pranë Seksionit të Arsimit dhe ZVA Tropojë, ku u dallua për korrektësi dhe profesionalizëm. Në 45 vite punë në arsim u vlerësua me medalje dhe mirënjohje.
Sot Sadri dhe Shpresa Oruçi janë në pension, por mësuesi nuk del kurrë në pension nga kujtesa e nxënësve. Sadriu vazhdon të jetë aktiv në veprimtari me karakter arsimor e kulturor, duke dëshmuar se njeriu që i ka kushtuar 45 vite arsimit nuk mund të shkëputet nga ajo botë. Edhe Shpresa mbetet pjesë e kujtesës së brezave që ka edukuar.
Sot, kur kthejmë sytë pas, historia e tyre duket si një rrugë e gjatë e bërë bashkë: nga njohja në profesion te fejesa, nga fejesa te familja, nga familja te fëmijët, nga klasa në klasë, nga një shkollë në tjetrën, nga mësues te drejtues – gjithmonë bashkë.
Në prag të 50-vjetorit të “Murat Pacit”, historia e Sadri dhe Shpresa Oruçit merr një kuptim të veçantë. Sepse përvjetorët nuk janë vetëm numra; janë mundësi për të kujtuar njerëzit që e ndërtuan historinë e një institucioni. Dhe historia e një shkolle shkruhet mbi të gjitha nga mësuesit: nga ata që hynë në klasa me libra në duar dhe me besim në zemër; nga ata që e kuptuan se një nxënës nuk është thjesht një emër në regjistër, por një jetë që duhet formuar.
Sadri dhe Shpresa Oruçi janë pjesë e kësaj plejade. Por historia e tyre ka një veçanti të rrallë: nuk ishin vetëm dy mësues të së njëjtës kohë. Ishin dy njerëz që e gjetën njëri-tjetrin në mësuesi dhe vendosën ta ndërtonin jetën së bashku.
Bashkë në profesion. Bashkë në shkollë. Bashkë në familje. Bashkë në rritjen e Julianit dhe Arjetës. Bashkë në gëzimet dhe vështirësitë e jetës.
Dhe kjo është ndoshta dëshmia më e bukur e një martese të ndërtuar mbi vlera. Ata i dhanë njëri-tjetrit dashuri, por edhe forcë për të qenë më të mirë në profesion. I dhanë familjes një model. Nxënësve u dhanë dije. Shkollave u dhanë punë. Komunitetit i dhanë dinjitet. Dhe pas gjithë këtyre viteve mbetet ajo që nuk mund të matet me vite pune, medalje apo tituj: respekti – i nxënësve, i kolegëve dhe i komunitetit.
Në 50-vjetorin e “Murat Pacit”, kjo është një histori që meriton të kujtohet jo vetëm për atë që Sadri dhe Shpresa Oruçi bënë në shkollë, por edhe për atë që ishin në jetë: dy zemra që u takuan në mësuesi, një familje që u rrit me vlerat e dijes dhe një jetë e tërë e ndërtuar bashkë në shërbim të brezave.
Sepse në fund të fundit, shkollat ndërtohen me tulla e gurë, por historinë e tyre e ndërtojnë njerëzit. Dhe njerëz si Sadri e Shpresa Oruçi janë ata që i japin një shkolle jo vetëm emër, por edhe shpirt.
Mësuesi mund të largohet nga klasa, por nuk largohet kurrë nga kujtesa e nxënësve.