Çmimi Memorial Ndërkombëtar “Poetja Kazi Masuda Saleh” në Arenën Botërore të Letërsisë
Tre personalitete të shquara të letërsisë bashkëkohore – Daniela Andonovska-Trajkovska, Elisabetta Bonaparte dhe poetja shqiptare Mirela Leka Xhava – nderohen me një nga vlerësimet më të rëndësishme të krijuara së fundmi në Bangladeshin letrar
“Po ashtu, ndër laureatet e këtij çmimi është edhe poetja shqiptare Mirela Leka Xhava, e lindur në Elbasan, ku kreu studimet e larta për gjuhë dhe letërsi dhe filloi karrierën si bibliotekare. Dashuria e saj për poezinë u shfaq që në fëmijëri dhe u bë burimi kryesor i frymëzimit krijues.
Deri më sot ajo ka botuar pesë përmbledhje poetike, ndërsa krijimet e saj janë përfshirë në një numër të madh antologjish ndërkombëtare. Ka marrë pjesë në konkurse letrare ndërkombëtare, duke arritur në disa raste deri në fazat finale të tyre. Që prej vitit 2002 jeton në Francë me familjen e saj dhe, që nga viti 2024, është anëtare e Shoqatës së Poetëve Francezë (Société des Poètes Français), një prej organizatave më prestigjioze letrare të Francës.”
30 korrik 2026 · Abu Zubier
Poetja dhe prozatorja e shquar Kazi Masuda Saleh ishte një nga figurat më të ndritura të letërsisë dhe kulturës së Bangladeshit. Ajo lindi në një familje me tradita të spikatura në arsim, kulturë dhe shërbim ndaj atdheut. I ati, Kazi Ahmed Hossain, ishte një pedagog i njohur, mjek i talentuar dhe veprimtar i angazhuar në radhët e Azad Hind Fauj, ushtrisë së udhëhequr nga Netaji Subhas Chandra Bose. Idealet dhe përkushtimi i tij ushtruan një ndikim të thellë në formimin shpirtëror dhe intelektual të Kazi Masuda Saleh.
Në vitet shtatëdhjetë ajo lidhi jetën me Abu Saleh, gazetar, poet, autor rimash dhe personalitet politik i njohur, djali më i vogël i Peer Shah Sufi Tojuddin Ahmed R. Nga kjo martesë lindi djali i tyre i vetëm, Abu Zubier, sot një emër i respektuar në fushën e letërsisë dhe kërkimit shkencor, poet, shkrimtar, studiues dhe profesor universitar. Trashëgimia familjare vijon edhe përmes mbesës së saj të vetme, Anahia Zahara.
Në jetën publike, Kazi Masuda Saleh ishte pjesëmarrëse aktive në institucionet dhe organizatat më prestigjioze letrare e kulturore të Bangladeshit, si Akademia Bangla, Bangladesh Lekhika Sangha, Nandini Sahitya Sangstha dhe Jatiya Kabita Parishad. Dashuria e saj e pakufishme për letërsinë, së bashku me përkushtimin e vazhdueshëm krijues, e shndërruan në një figurë të dashur dhe shumë të respektuar në jetën letrare të vendit.
Gjatë krijimtarisë së saj botoi pesë vepra të rëndësishme. Dy prej tyre janë përmbledhje poetike, ku me ndjeshmëri të hollë artistike pasqyroi emocionet, përjetimet dhe dramën njerëzore të ekzistencës. Krahas krijimtarisë për të rritur, ajo u dallua edhe në letërsinë për fëmijë, duke botuar dy libra që depërtojnë në botën psikologjike dhe imagjinative të fëmijërisë, çka i solli një popullaritet të veçantë te lexuesit e vegjël. Gjithashtu, botoi një vëllim me tregime që u mirëprit gjerësisht nga publiku dhe kritika.
Shkrimet e saj u botuan rregullisht në revistat më të rëndësishme letrare të Bangladeshit, duke dëshmuar nivelin e lartë artistik dhe thellësinë e mendimit të saj krijues. Më 4 gusht 2022, ajo u nda nga jeta në njësinë e kujdesit intensiv të Spitalit BIRDEM në Dakë, ndërsa mbahej në aparaturat e frymëmarrjes së asistuar. Humbja e saj krijoi një boshllëk të madh në jetën kulturore dhe letrare të Bangladeshit, por vepra dhe fryma krijuese që la pas mbeten një trashëgimi e pavdekshme për brezat që do të vijnë.
Për ta përjetësuar jetën, krijimtarinë dhe kujtimin e kësaj autoreje të shquar në skenën ndërkombëtare, është themeluar Çmimi Memorial “Poetja Kazi Masuda Saleh”, një nismë me vlera të veçanta kulturore. Ky çmim u shpall si një projekt i përbashkët i organizatës “Paris er Janala” (“Dritarja e Parisit”) dhe Këshillit Memorial “Poetja Kazi Masuda Saleh”.
Që në edicionin e parë, kjo nismë ka zgjuar interes të madh në komunitetin ndërkombëtar të letrave. Së fundmi, tre poetë të shquar me reputacion ndërkombëtar, nga vende të ndryshme të botës, janë përzgjedhur për të marrë këtë vlerësim prestigjioz. Laureatët janë poetja Daniela Andonovska-Trajkovska nga Maqedonia e Veriut, poetja Elisabetta Bonaparte nga Italia dhe poetja shqiptare Mirela Leka Xhava, e cila jeton dhe krijon në Francë. Secila prej tyre ka dhënë një kontribut të çmuar jo vetëm në letërsinë kombëtare të vendit të saj, por edhe në pasurimin e kulturës letrare botërore.
Daniela Andonovska-Trajkovska, fituese e këtij çmimi, është një nga figurat më të spikatura të kulturës së Maqedonisë së Veriut. E lindur më 3 shkurt 1979 në Manastir, ajo mban gradën shkencore Doktor i Pedagogjisë dhe është profesoreshë në Fakultetin e Edukimit të Universitetit “Shën Klimenti i Ohrit”. Njëkohësisht ushtron detyrën e kryetares së Shoqatës Shkencore të Maqedonisë.
Krijimtaria e saj është jashtëzakonisht e pasur, duke përfshirë nëntë libra poetikë, dy përmbledhje tregimesh, një roman dhe një libër për fëmijë. Poezitë e saj janë përkthyer dhe botuar në më shumë se dyzet gjuhë të botës, duke i siguruar një jehonë të gjerë ndërkombëtare. Për kontributin e saj artistik është nderuar me çmime prestigjioze si “Aco Shopov”, “Naji Naaman” dhe “Mihai Eminescu”.
Një tjetër laureate është personaliteti i njohur italian Elisabetta Bonaparte, e cila ndërthur me sukses profesionet e poetes, shkrimtares, juristes dhe pedagoges. Ndër veprat e saj më të rëndësishme spikasin “Il volo della rondine” dhe “Antiche Verità” (2024), të cilat kanë fituar vlerësime të shumta në arenën ndërkombëtare.
Veprat e saj janë përkthyer në anglisht, spanjisht, shqip, arabisht dhe në gjuhë të tjera, duke u lexuar me interes në vende si Shtetet e Bashkuara të Amerikës, Mbretëria e Bashkuar, Franca dhe Meksika. Për kontributin në letërsi dhe në promovimin e paqes e të humanizmit, ajo është përfshirë ndër “Lajmëtarët e Paqes përmes Letërsisë”, ndërsa si ambasadore kulturore ka marrë mbi njëqind çmime dhe medalje ndërkombëtare, përfshirë edhe vlerësimin “Embajador de la Palabra”.
Po ashtu, ndër laureatet e këtij çmimi është edhe poetja shqiptare Mirela Leka Xhava, e lindur në Elbasan, ku kreu studimet e larta për gjuhë dhe letërsi dhe filloi karrierën si bibliotekare. Dashuria e saj për poezinë u shfaq që në fëmijëri dhe u bë burimi kryesor i frymëzimit krijues.
Deri më sot ajo ka botuar pesë përmbledhje poetike, ndërsa krijimet e saj janë përfshirë në një numër të madh antologjish ndërkombëtare. Ka marrë pjesë në konkurse letrare ndërkombëtare, duke arritur në disa raste deri në fazat finale të tyre. Që prej vitit 2002 jeton në Francë me familjen e saj dhe, që nga viti 2024, është anëtare e Shoqatës së Poetëve Francezë (Société des Poètes Français), një prej organizatave më prestigjioze letrare të Francës.
Nisma e përbashkët e “Paris er Janala” dhe Këshillit Memorial “Poetja Kazi Masuda Saleh” për të nderuar personalitete të shquara të poezisë bashkëkohore përfaqëson një akt me vlera të larta kulturore dhe universale. Ajo nuk është vetëm një homazh i denjë për kujtimin e Kazi Masuda Saleh, por edhe një dëshmi e fuqisë bashkuese të letërsisë, e cila kapërcen kufijtë gjeografikë, gjuhësorë dhe kulturorë.
Ky çmim ndërkombëtar forcon më tej praninë e emrit dhe trashëgimisë letrare të Kazi Masuda Saleh në skenën botërore, duke e shndërruar kujtimin e saj në një burim të pashtershëm frymëzimi për poetët, shkrimtarët dhe krijuesit e brezave që do të vijnë.