Gazeta Nacional Albania

ZEZAKJA E BERNËS. POEZI NGA VEHBI SKËNDERI

 

  1. NË PARKUN MON-BIZHU TË BERNËS ? REPUBLIKA MULTIETNIKE

 

Një lëmë, plazh, mes parkut, mbi dhjetë metër katror.

Ku thonë paska ardhur që ta kalojë gushtin gjithë Globi Tokësor.

Rrëmihin pa u ndalur, vocrrakët, drekë e darkë:

Të gjithë ngjyrat e dheut e të gjitha kombet bashkë.

 

Kush rërën mih me gishta, kush me një shkop si thikë,

Tri herë mbërrijnë në Tokio, tri herë në Amerikë.

Në gjithsej tri minuta: Can Ci- ni me Prizrenë

Tri herë Murin Kinez e shembin dhe e ngrenë.

 

Kallur, zhyer në rërë, nëpër ujë e lëtyra

Një negres kaçurrele nga balata i zbardh fytyra.

Ngrihen, shtrihen mbi rërë, detet mbartin në gotë

Seriozë sa s?ka ku vete, te kjo bufone botë.

 

Kush ujë bart me kovë, kush llaç gatit me çish.

Kjo është lodër trumcakësh a vepër Perëndish?

Thua nga vjen kjo rërë, me anije vjen a tren

Kjo minierë floriri, që loçkat ngazëllen?

 

Në Parkun Mon-Bizhu në Bernë,

Fëmijët po ndërtojnë Republikën e Pesë Kontinenteve

Një shkëmb i madh çdo dromcë, po ta vështrosh prej lenteve,

Kush ujin mbart me doçka, kush llaç gatit me çish.

Kjo është lodër vocarrakësh apo vepër Perëndish.

 

Bernë, 2 gusht 1996

 

 

  1. KUSHTETUTA E KONFEDERATËS HELEVETIKE

 

Vërtet. Këtu mbrohen me ligj nga Shteti, tok me njerëzit

Pyjet, shqerrat, breshkat, hamshorët.

Mua më ngjan se Kushtetutën e këtij vendi nuk e shkruajnë statistët

E Parlamenti,

Po mjelmat, ujqët, iriqët.

 

Dhe para se të marrë rrugët e hapësirat nëpër botë,

Në këtë Kushtetutë, krahas e dorazi Burrave të Shtetit

Firmosin, nen për nen: Kaprojtë, dhelprat, zogjtë.

 

Bernë, 1 gusht 1996

 

  1. ZEZAKJA E BERNËS

 

Më buzëqeshi Fati. (Nuk di: së mbari a së prapi ?) Sot mes Bernës vërej

një negre.

E kush s?kthen kokën drejt asaj? Ajo i ka të gjitha cilësitë

E bukurisë greke e persiane. Shih! Gëzofi i bardhë i kësaj dite

zvicerane

Qumësht, i shkon si fustan dasme, mrekulli.

 

E pyes veten: Qyshkur Fidia po e gdhend Venerën në mermerin e zi?

 

Katran e zezë, më tepër se kafeja e pjekur, bën hije. E çdokush e ndjen

 

Praninë e saj, që dhjetë hapa larg, pa e prekur. Sytë i xixëllojnë si

shpuzë.

Përhap afsh e gëzim si e dehur prej verës,

që të deh posi verë, pa e vënë verën në buzë?

 

Me mëngë zhapone, gjerdhan e minifund, mbart muzgun e përrallës.

Ndoshta

I ngjan edhe xhunglës, si një mister pa fund. Vështrimi i saj gjëmbon,

gati

Të shpon si ferra. Ndjen se e çmojnë të gjithë. Po ngjan se s?pyet për

vlera,

Në këtë botë pa vlera.

E teksa buzëqesh, me një lëvizje blic, që askërkënd

S?përfill, i shkrepëtijnë dhëmbët si dëborë.

Kokëlartë gjer në qiell, shkel mbi kalldrëm me ritme, tundet plot

hijeshi.

 

Unë pyes veten : Qyshkur Rodeni po e gdhend Kryeveprën e vet,

Nga mermeri i zi.

 

Bernë, 10 gusht 1996

 

  1. KATEDRALJA E MYNSTERIT

 

Muret thuajse të një Ditëlindjeje me Konfederatën Helvetike. Gurët

përtej

Etapës Mesozoike. Ka edhe një motër, pak më lart kjo Katedrale: Notrë

Dam

dë Pari.

Besoj përditë flasin me celular, tani. Ndoshta edhe trishtohen kur bie

shi

?

Nga janë mbartur këto dy male me gurë? Nga Alpet a nga Mont Blank. Ku

janë

gjendur.

Stoikë të vërtetë ata që i kanë sjellë. Artistë të vërtetë ata që, 300

vite

rresht

I kanë gdhendur.

 

Mynster! Bekuar qofshin ato duar që të kanë ngulur porsi shkëmb në

këtë

mjedis Berne. Bekuar qofshin edhe muzat për këtë Kryevepër Klasike e

Moderne.

Vëren

Në mendime Bregut të Lumit Are, që një herë në vit përcjell Lundrat e

Fatit

dhe,

Sakaq freskon buzët e gjymtyrët e shtatit, sa herë që e merr etja. Bri

saj,

Pak hapa larg Kështjella e ardhur nga Mesjeta, që i ngjan shumë një

gërmadhe.

Po

Prapëseprapë ngul rrënjët mos të shembet e gjithmonë e re i duket

vetja.

Bujtës, ti besimtar laik, tek vjen këtu që të këndellesh me lartësitë

Gotike

E ndjen? Sa shkel në prag të Katedrales Mynster të vjen të dëgjosh një

kor

engjujsh

Dhe të pushton, papritur, një drithërimë mistike.

 

Bernë, 3 gusht 1997

 

  1. LUTJE PËR ZONJËN  E  ZHYLVERNIT

 

Kjo Flokëverdhë zvicerane, ndoshta shumë më e re dhe më e bukur se unë:

Çdo ditë kalendarike kryen dy ditë pune (8 orëshe) duke i shërbyer

Qenit të vet me emër famëmadh Zhylvern.

 

Kjo Flokëverdhë gjermane-helvetike, që i ngjan asaj lules së mbirë mbi

liqen:

Kjo Lorenlaj, shfaqur nga fundi i legjendës a fundi i Liqenit Leman,

kjo

sykaltër

Që mund të fitojë në Hollivud katër çmime Oskar për bukuri,

Dy ditë pune në çdo ditë kalendarike ia përkushton Mikut të vet

Zhylvern.

 

Unë e përshëndes përditë e më shpesh dhe, sa herë që më ndesh, ndjej

një

drithërim

Të prushtë. E, s?di sesi, një ditë, një çast, i ndodhur tepër bosh e

tepër

ngushtë

I flas plot ëmbëlsi: ?Zonjë, më falni që po u ndal, më falni për çka iu

them

Sepse e di që s?kam Emër të Madh si Miku juaj Zhylvern.

 

Por iu betohem sinqerisht, për Perëndi, ju dua sinqerisht. Me tërë

mallin

E shpirtit tim ju  dua. Ndaj eja rri me mua bashkë. Nuk them një natë

dimri.

(Kur nata është e gjatë.) Së paku një orë me mua rri çdo natë?

 

E, në qofsh shumë e zënë me Mikun tënd Zhylvern

Dhe s?ka hapësira bosh dita kalendarike

Ndalo veç një minutë, si kanarinë e artë, me biskun pranveror të kësaj

Erotike.

 

Reinach, 12 prill 2001

 

  1. EMIGRANTËT

 

I dua fort! Iu falem pyjeve të Zvicrës. E më kënaqen kërcet e hundës

Nga aromat e blirit e të pishës. Po shpesh, tek i vërej, më kap

trishtimi.

Më kap një pikëllim e mundim sfilitës. Ashtu  si i vranë me artileri

Talebanët statujat e drunjta të Budës: pushtetarët injorantë vranë

pyjet

Në Shqipëri. Pyjet!

 

M?i sharruan e m?i faruan krejt. Tani, kur shkon andej, ndjen mall të

shohësh

Një iriq, një kaproll a një çakall. Ku u zhdukën? Thua janë bërë si unë

dhe ata

Emigrantë. Po thëllëzat, gargujt, turtujt, mëllenjat e fazanët, ku

fluturuan?

Ku kanë ikur? ?Kanë emigruar ilegalisht, në drejtim të paditur,? thonë

policët.

 

?Janë regjistruar nëpër zooparqe në Suedi, në Groenlandë e Kanada,?

japin

alarmin

Të gjelbërtit, si ?azilantë?. Xhahilët analfabetë, m?i shfarosën tërë

llojet

E drurëve: Ahishtet, bredhat, arrat, panjat e gështenjat. Shih

ç?katrahurë

E tmerrëshme! Fidanat e njomë dy vjeçe e rrobullat e rrallë

qindravjeçare.

 

Brigjet e kodrat, dikur, me gjithfarë drurësh të gjelbër janë zhveshur,

janë

Plasaritur e janë djerrur. Krojet, gurrat e përrenjtë, në vendin tim

janë

mpakur

E janë shterrur. M?i sharruan e m?i masakruan krejt. M?i  shitën e

përshitën.

M?i shkulën e m?i shpërngulën. M?i cunguan e m?i zhdukën tërësisht

pyjet

Në Atdheun tim. Pemët e hijshme e fidanat e parritur m?i linçuan e

shkuan

Në linç (jo Ku Kluks Klanët, po xhahilët! ) sa nazistët hitlerianë

hebrenjtë

e pafajshëm

Në Aushvic.

 

Ndjej mall e përlot sytë, kur vërej pyjet e Zvicrës e Alpet e larta

E nuk e shqit vështrimin dot nga degët e pemëve: kërkoj turtujt e

fazanët

e mi

Emigrantë.

 

Ndoshta po takoj ndonjë sish.

 

Reinach, 3 maj 2001

 

  1. ZONJË, UNË JAM I BINDUR

 

Zonjë, unë jam i bindur, se gjithë këto letra, shkruar

Në këto ditë dimri, nëpër gjethet e dëborës-

Kurrë deri tek ty,

Nuk do të mbërrijnë.

 

E, ndoshta që të gjitha do të shkrijnë, pa mundur të t?i puthin as

Dhe gishtërinjtë e dorës.

Po prapë unë shkruaj (për ty ) parreshtur

Mbi gjethet e dëborës.

 

Reinach, 15 janar 2002

 

  1. MOS U MASHTRO, BABUSH

 

E ku ta dish, Babush, ku ta dish, po të mashtron vogëlushja Ksenja kot,

Me një tubetë çamçakiz. E ku ta dish, Babush, ti ku ta dish.

Nesër ti ndoshta do ta kalosh tri herë Atlantikun tejendanë

Që t?ia dëgjosh pak zërin. Apo t?i ulesh dy sekonda asaj pranë. Nesër!

Nesër

Kjo kiliane a braziliane e vockël, që ka emrin Ksenja, Juliana e Syene,

Mjaft të formojë në celular dy tinguj, dy rrokje, mjaft të të japë

shenjë

Qoftë dhe me zë çuçuritës (prej mijëra kilometrash largësi ) që ti

Të turresh te ajo me shpejtësinë e dritës!

 

Mos u gabo! Mos u mashtro, Babush, me një paketë çamçakiz apo një

Karamele.

Nesër

Mjaft të të çuçuritë e pëshpëritë diçka në vesh ajo. Mjaft të të pyesë,

me çerek- buzë:

?Më do?? Mjaft të të llastohet pak: ?Ty të mendoj gjithmonë?, të

bredhësh

nëpër

Gjithë pyjet e Brazilit e të zgjedhësh papagallin më të bukur në

Amazonë

Për t?ia sjellë dhuratë.

 

Mjaft të të tundë kryet pak ajo, duke zvarritur zërin: ?Më do, vërtet,

do?….

Të shkulësh lisa, ti, bambu e baobabë dhe të sjellësh trëndafilët

flakë,

që ngado. Mjaft

Të të presë ajo, diku, edhe të të përcjellë. E ku  ta dish, Babush, ti

ku

ta dish.

Mos u gabo, mos u mashtro Babush, me një cigare çamçakiz, një copëz

çokollatë

Apo një karamele.

 

Mjaft të të tundë doçkën pak ajo, nga Rio De Zhaniero a Kryeqyteti i

Globit

Gjenevë, që ta shalosh si pelë bizonin më të tmerrshëm. Mjaft të të

tundë

pak

Vogëlushja Ksenje, atë kaçurel të verdhë, mjaft të të puthë pakëz kjo

gazele

Dhe gjithë rëra e plazhit të të duket ar.  Dhe vezullojë si perlë çdo

grimcë

që shkel

Ajo: E të fluturosh ngado si meteor të përshkosh Qiellë?.

 

E ku ta dish, Babush, ti, ku ta dish. Mos u gabo. Mos u mashtro Babush

ti

Me një karamele.

 

Bernë, 27 tetor 1996

 

 

  1. LAJMET

 

Lajmet, zilkat e trishtuara të bulqeve

Që bisedojnë me Hënën,

Lajmet, dhëmbët verdhacë e të zinj të ujqeve

Që ma shkyejnë zemrën.

 

Lajmet, e mjera Shqipëri

 

Presim ta lexojmë Buletinin Meteorologjik

Që ta mësojmë

Si do të jetë nesër moti.

E mjera Shqipëri!

Më ngriu akull loti.

 

Bernë, 12 mars 1997

 

  1. TI POSA KE ZBRITUR NGA YLLËSIA E HAJNES

 

Ti posa ke dalë nga Lirika e Hajnes,

Me peliçe mjergullash mua më fanitesh.

Folmë, je shkëputur nga vetëtimë e ndarjes

Apo ky mirazh (magjik) meteoritesh,

 

A kjo Shkretëtirë, që nxjerr tym prej tharjes.

 

Ti posa je shfaqur nga Pyllnaja e Hajnes,

Nga lulja e bajames unë po të nxjerr,

Nga fara e një pjeshke, a rrënja e një shpendre.

Ti je lëndë e prekëshme e grua-mister

 

Ndoshta vetë Ylberi, pas shiut të një ëndërre!

 

Ti je më e hijshmja nuse, e këtij Dimri!

Ti sa je shkëputur nga Yllësia e Hajnes

Pemët, për çudi, u mbushën, sythe e bisqe

E çdo lupce ngrice befas qenka zhdukur.

Ti e prure, e Bukur, këtë Jugë të pritëshme

Ma ktheve blerimin me dorën e bukur!

 

Për pak këtu në Zvicer

në vendin e bankave dhe bankierëve

desh u shpalla Bankieri më i lumtur.

 

Reinach, 20 shkurt 2002

 

  1. MAGJISTARJA

 

Kam parë, s?di se kur, një rrap të moçëm, gjysmë të thatë

Plot gunga, zgavra e xhunga, mbi treqind vjeç.

Ndoshta edhe më i vjetër,

Gjithësesi shtatlartë.

Por kur iu përshtet pas trupit një grua, si me magji, ai ndryshoi

U mbush sakaq, plot sythe dhe gjethishte

Sikur një tjetër njeri të ishte?

 

Reinach, mars 2001

 

  1. I DASHUR SOKRAT

 

Që të dy, ne me sa shihet, kemi Fat të njëjtë ? Çapemi nëpër mjergull

të njëjtën rrugë, pak të trishtuar. S?është kështu ? Që të dy nuk jemi

kaq

të rinj, po s?jemi as të moshuar. Nuk kemi humbur asnjë biznes pasi

asnjë

s?kemi filluar.

I urti Sokrat. Ti duket po qesh me mua. Ç?farë po më thua kështu. Që të

dy kemi boll Fat:

Unë që kam për mik një qen besnik si ty dhe ti besnik më ke mua.

S?është kështu ? E di, e di ! Që të dy jemi të varfër deri në skajmëri.

E, me sa duket, që të jesh i varfër, nuk qenka aq punë e lakmuar, e

ndoshta

as punë shumë e pastër?

I dituri Sokrat, unë mendoj se ndonëse jemi mjaft të ndryshëm (njëri

katërkëmbësh

dhe dykëmbësh tjetri): kemi fat të njëjtë. Kështu është . Bile, ndoshta

edhe karakter të njëjtë. Që të dy jemi kurreshtarë, pak më tepër se sa

duhet.

Kemi nuhatje të tepruar. Ndonëse dihet ku të shpie kjo shqisë. Besojmë

lehtë

cilindo. Ndoshta edhe kur s?duhet besuar. Nuk i ngjajmë aspak adashit

(emnakut)

tënd, Sokratit Plak, që meqë nuk i zinte besë askujt, piu helmin.

I ndrituri Sokrat ! Ndoshta kështu edhe qënka thënë. Jemi lindur nën

një

hënë. Jemi parë (njohur) me hënë të mirë. (Hënë të plotë) Kemi lehur

nën

një hënë. Ndoshta edhe jemi dehur, duke vërjejtur nëpër re një natë, të

njëjtën hënë. Ndoshta edhe duke ngrënë bashkë në të njëjtën pjatë.

Që të dy jemi qytetarë zviceranë ilegjitimë. Të papranuar si qytetarë

legjitimë.

Dhe emrat tonë nuk figurojnë fare nëpër regjistrat dhe katedralet

helvetike,

sikur të jenë kallur në ndonjë Vrimë të zezë kozmike.

I ndershmi Sokrat. S?është kështu? Kemi të njëjtin hap. Sa herë lutemi

vërejmë

Lart. Dhe

Kemi Fat të njëjtë. Folmë, s?është kështu? Që të dy jemi të dashuaruar

marrëzisht,

me të njëjtën grua. Që të dy e vërejmë drejt e në sy, sa na digjen

faqet

prush nga dashuria. E përcjellim me sy, derisa na zhduket hija e saj në

horizont. Po ajo, djallushka, me sa duket. Me sa di unë t?ia lexoj

sytë,

nuk do asnjë nga ne të dy. Djallushka. As mua dhe as ty.

 

Reinach, mars 2001

 

  1. LARJA E MËKATEVE

 

Ka ditë që një grua, me të vërtetë e dlirë, rreket të më bindë që ta lë

këtë botë me dëshirë,

Se, para jetës së amshueme, kjo shkurtabiqe jetë është diçka e kotë.

Dhe unë e admiroj, se gjithçka që ma thotë, m?a thotë për të mirë.

Qoftë edhe kur më thotë: ?Zotëri, akoma pret, akoma je këtu dhe nuk e

ke

lënë këtë botë pa pikë mëshire.?

Sepse: ?Nga pluhuri kemi lindur?, flet ajo buzëgas, e ?do t?mbarojmë në

pluhur?.

Zonjëz, këtë formulë e dinë përmendësh, krejt të rinj e pleq. Vetëm

Unë besoj se do të qe më mirë, ndoshta, po të më falje një të puthur.

Kështu mëkatet, ndoshta edhe më lehtë mund t?i ndreq?

 

Pastaj, ne mund të kuvendonim për gjithë mirësitë që na presin në

Parajsë,

Aty ku, në çdo gjemb, siç thonë Ëngjëjt, Yllësia çel. Po gjithësesi

Puthmë një herë, këtu në tokën e dashur.Pastaj pse jo, ne

Mund të shihemi edhe në Qiell. Pastaj me siguri ?

 

Reinach, dhjetor 2001

 

  1. DIKUR

 

Pikat e shiut,

drumbullijnë pareshtur në dritare, si poplat e dheut në një varrim

përmbi qivur.

Që nga ky çast, çdo gjë që shkon dhe ikën, shkrihet nëpër dyrrokëshin

Dikur, Dikur, Dikur ?

 

Dikur kam pirë ujë në një krua lot të kthjellët.

Dikur kam folur miqësisht me Darin (Plakun) e Keopsin

Dikur kam dashur një biondinë me sy të qiellta.

Dikur kam mbjellë trëndafila mbi rrënoja dhe kaosin

 

Dikur, Dikur, Dikur …

 

Pikat e shiut,

Po rrahin xhamat mizorisht, si poplat e dheut që hedhin varrëmihësat

mbi

qivur.

Që nga ky çast, çdo çast që ikën, shkrihet nëpër dyrrokëshin mizor:

 

Dikur, Dikur, Dikur…

 

Bernë, 5 Gusht 1997

 

 

  1. MONOTONIA

 

?Si është e mundur?, bërtet kur të them: ?Hëna është një mizë

mburravece

që shet flori të vjedhur?. Kur të them: ?Dielli, një kokrrizë, që mund

ta

hajë si thjerzë çdo harabel.? E shkulesh prej gazit, kur më sheh se

përkëdhel

një ferrë. ?Ruaju mos të çjerrë?, më jep këshillë. E hap sytë sërisht,

kur

të them: ?Kam shkelur gjithë Afrikën, Azinë e Amerikën, xhungël me

xhungel,

për të gjetur një strofull të sigurt, që të fshihem nga Vetmia?. Dhe as

që të besohet, kur të them se Monotonia është gjella më e pështirë dhe

e neveritëshme e Kohës tonë. E gjithmonë hutohesh, kur të them: ?Më

mirë

ha për drekë syrin e vetëm të Zotit Polifem, se sa këtë çorbë monotone

përditëshme…?

 

Reinach, Janar 2001

 

  1. E QESHURA E NJË GRUAJE

 

Kisha vjet që nuk kisha ndjerë një kumbim fletësh, petalesh e bletësh.

Një

kilikosje, zhvendosje e trullosje të këndëshme. Një shushurim aromash,

krojesh

e rrëkelesh. Befas shfaqet ylberi (ndoshta nga vesitja joshëse e kësaj

qeshure) midis një bukete kordelesh. E qeshura e një gruaje zefir që

shpirtin

ta flladit. Tinguj e mikrotinguj që vesitin mes Diellit. Që roitin e

rezëllitin

prej syve e prej buzëve e, posa i ndjejmë vlastaret e kumbullës resitin

e buitin gjethe. E dridhen bisqet e ëndërrave, sikur i kapin ethet.

Merr

frymë dheu prej saj dhe pemët midis borës e, sakaq lidhin nyje.

Në Qiell vibron hapsira e mrekullohen yjet.

E qeshura e një gruaje: zinxhir i artë zërash, që shuan, në sekonda,

distancat

e sinoret. Troket si fllad në porta, futet që nga dritaret e nga të

gjitha

poret. E butë posi pupla e një mjelme bardhoshe a melodia elegante e

një

kanarine. Ku vjen drejtpërsëdrejti, po dhe që pas një gardhi, muri e

kthine.

E qeshura e një gruaje si një vesitje shiu, pas një moti të thatë, vjen

që t?ia kthejë lëngun shelgut e gjelbërimin e barit.

U kthen gjuhën memecëve (qofshin gurë pa formë) e nxehtësinë e bjerrur

kongjijve

shurdh?ta zjarrit.

E qeshura e një Gruaje: ka diçka të përafërt me ca lëvizje rrymash e

rrjedhash

të nëndheshme, që gurgullojnë parreshtur nëpër burime, përrenj e gurra

përherëshme.

E Qeshura e një Gruaje i ngjan një flauti, herë një fluturimi, herë një

loje.

Herë një mesdite marsi, kur pitet e dëborës vesojnë në tokë si hoje.

Një

trumbë harabelash, që një mëngjaz pranvere, cicrojnë gjithë kor. E

zgjojnë

tërë pyllin, shkurret e manushaqet e pemët lakuriqe, nga gjumi dimëror.

E Qeshura e një Gruaje: Ka mijra e mijra vjet që ka pushtuar mbretër,

perandorë

e despotë.

Kujtoni si ia puthte Kleopatrës gishtat e këmbëve Jul Qezari ? siç

thonë

? pushtuesi i botës, teksa e qeshura e saj dëgjohej deri në Romë, sa

tundej

Kapidoli.

E Qeshura e një Gruaje: E zbrazët, e mjerë Bota do të qe pa këtë melodi

të magjishme,

pa nota !

 

Reinach, mars 2001