LEJE KALIMI
Nga DEREK WALCOT, 1930-2017
Çmimi Nobel për Letërsi më 1992
Përktheu: Anton PAPLEKA
FANARI
III
Fantazma e fanarit do të flejë
Tërë ditën e ditës si një aktor. Duke ia thënë këngës,
Dikush mbërthen me kapëse në litar ca çarçafë. Një anije e bardhë
Çon ca njerëz në shtëpi, merr me vete ca të tjerë,
Dhe unë vështroj një pulëbardhë që fluturon ulët
Duke lëshuar një klithmë që i ngjan gjilpërës gërricëse
Mbi kartolinën me kanoetë e Sheshit,
Ku fillojnë ca vija me pikëzime që i mbarova,
Dhe një shitës buzëqesh : « Pesëdhjetë vjet ?
Atëherë ti e dashke më shumë shtëpinë sesa rininë!“
Si hëna që në mes të ditës është e vërteta e saj
Fare e thjeshtë dhe e pakundërshtueshme.
PËR NORLINE-N
Ky plazh do të mbetet i zbrazët
Për agime të reja të kaltëreme
Për linja që sajna i fshin vazhdimisht
Me sfungjerin e vet
Nga shtëpia e përgjumur
Do të vijë dikush tjetër
Me një filxhan me kafe të nxehtë në dorë
Si trupi im që dikur mblidhej kutullaç pas trupit tënd,
Për të sjellë ndër mend kalimin
E një dallëndysheje deti që gjerb kripën
Si atëherë kur të pëlqen një radhë
Dhe e ke të vështirë të kthesh faqen e librit.
FAMA
Ja ç’na qenka fama: Të diela,
Një ndjesi zbrazëtie
Si në tablotë e Balthus-it,
Shëtitore të shtruara me kalldrëm,
Të ndriçuara nga dielli, të praruara,
Një mur, një kullë e murme
Në fund të një rruge,
Kaltëria pa kambana,
Si një natyrë e qetë
Në kornizën e saj të bardhë
Dhe ca luleshpatore
Të rëndomta fare
Luleshpatore, petale guri
Në një vazo, lavdërimi mbërrin
Deri te retë
Nga kori i ndërprerë.
Një libër me gravura
Që i kthen fletët vetvetiu.
Tikatku i takave të larta në trotuar.
Një sahat me lëvizje të ngadalësuar.
Një nevojë e papërmbajtshme për të punuar.
LEJE KALIMI
Rilke qe ngjitur në qiej.
Pasaj i erdhi radha Pasternakut,
Njëri pi duhan me serafinin,
Tjetri u kthye mbrapsht,
Duke ecur ndanë pellgjesh të ngrira,
Me shelgjet e tyre po aq të mëdha sa harpat,
Cullufja e tij e hirtë është si krifë hamshori,
Me një zemër që zemrës së Ahmatovës i ngjan,
Me një zemër si një kalë i hirtë në dimër
Që çan borën e trashë e vorbulluese,
Ndërsa kjo fletë e bardhë bëhet edhe më e bardhë,
Hingëllin dhe është këtu.
ARKANSAS TESTAMENT
(ekstrakt)
VI
…Në një kreshtë mbi Fayetteville,
Më i lartë sesa një kambanare,
Ngrihet një kryq elektrik, i bardhë, i nxehtë.
VII
Ai kryq djeg anën e prapme të shpirtit tim.
Ai përzhit lëkurën e natës;
Si një qiri që ndizet prapë në çastin
Që e shuajnë, ai kryq qëndroi i ndezur,
Kur e shova llambën që ndodhej në tavan.
Mbrëmë nuk fjeta dot siç flenë të vdekurit,
Ose siç fle një pijanec në një çisternë, si myshku
Mbi një mur, si një i dashuruar që e ndien veten më të lumtur
Ngaqë e ka humbur dashurinë e tij, si ushtarët
Nën pisha, por ashtu siç ia kisha frikën,
U zgova tepër herët. Ishte ora katër.
Ndoshta pesë. Së paku këtë orë pandeha se pashë
Tek ora që e mbaj gjithmonë
Në shtëpinë time të e qetë.
Unë e hapa derën e motelit.
Kodrinat nuk rrotulloheshin në gjumë asnjëherë.
NESËR, NESËR
Më kujtohen ca qytete që nuk i kam parë kurrë
Nga afër. Venecia e hullizuar me argjend, Leningradi
Me kishat e tij të mbështjella me krem karamel. Parisi.
Së shpetji, impresionistët do të bëjnë të agojë dielli i hijes.
Oh, dhe shëtitoret e Hyderabad-it si një kobër e shpështjellë.
Të kesh dashur një horizont është një ndjesi ishullore;
Kjo gjë ta pengon shikimin, kjo gjë të ngushton përvojën.
Mendja është e vullnetshme, por ajo është e ndragur.
Trupu venitet nën ndërresat e mbuluara me thërrime,
Duke zgjeruar Weltanschaung-un me anë të revistave të ilustruara.
Ka një botë në anën tjetër të derës, por ajo është shumë shqetësuese,
Ngaqë qëndron pranë bagazheve të saj, në një shkallare të ftohtë,
Ndërsa agu trëndëfilon murin me tulla dhe para se të filloni
Të ndieni keqardhje, taksia mbërrin duke i rënë borisë,
Duke ecur ndanë bordurës së trotuarit
Si një karrocë varrimi dhe ti hipën në të.
AMERIKA QENDRORE
Ca helikopterë i bëjnë fërtele bananet e egra.
Midis një gishti të madh e një gishti tregues
Të zverdhur nga nikotina
Shkërmoqen si gjethe duhani ca fytyra të hajthme.
Ca fëmijë në kanatiere, shalakaten me këmbë të harkuara,
Me kallamarë të vegjël të strukur poshtë kërthizës.
Këmbët e pleqve janë si ca trungje në një pyll të shkrumbuar.
Lëkura e tyre zhvoshket si lëkura e iguanës.
Vështrimi i tyre të kujton ca rrasa.
Disa gra ulen galiç ndanë pellgjeve të lumit
Ku fëmijët shllapuriten për t’u strukur pas tyre
Dhe një shkop shpërndan xixa si një flakërimë fluturash.
Atje lart, në hapësirat e kaltra të pyllit
Ca kandrra rrethojnë etërit e tyre.
Në pranverë, në krahinat e sipërme
Të Perandorisë, ca tangara1 të verdhë
Valëviten në degët e zhveshura.
Nuk vihet re kurrfarë dallimi në këto vise të largëta.
1.Tangara :trumcak i Amerikës së Jugut
PAQE ROMAKE
Duke u ronitur po aq shpejt sa gjethet në pyllin e Germania-s,
Augusti i pleqëruar qante rrëzë kolonave të larta
Për legjionet e tij të shpartalluara. Plaku ishte më i brengosur
Për këtë disfatë sesa për fitoret e tij. Ashtu qoftë! Legjendat e gjalla
Veniten në mes të jermit dhe të atmosferës së sëmundjes.
Pishtarë të vendosur varg e varg e rritin hijen e tij
Që kthehet te shtrati dhe sandalet e tij fërkohen pas truallit
Si një shkop që mbledh si grabujë gjethet e kalbura,
Të cilat i ngjajnë një pergmeni.
Ai nxjerr krahët e fishkur nga mëngët
E këmishënatës së pambuktë dhe lutet për të gjetur prehje.
Shtiza e vetme e një qiriu do të yejë mbi gjumin e tij.
Në kraharorin e tij strehohet gjakftohtësia e mermertë e Romës.
Sfinski vështron ngultas rërën e syve të tij pa qepalla.
Legjioni im, legjioni im, zë të dënesë plaku-
Varri është më i thellë sesa psherëtimat e Aleksandrit të ri.
Shpatat tehthyera, hulumtuese, metali me shkëlqim zjarri
Pushojnë si gjuhë në millin e tyre. Një lakuriq
Ravijëzon rrathë në oborrin ngjyrë qumështi, një monedhë
Me një profil të ngrënë vrapon bashkë me yjet
Në drejtim të Gjermanisë ku mbi gjithë heshtat e legjionit
Kanë mbirë lule qysh nga koha e luftës së urryer dhe aty
Ku janë qepur nga myshku plagët e marra në betejë.
Një kukuvajkë vëzhgon
Dhe pi dritën e hënës me sytë e saj si pjata filxhani.
Ajo është një kukuvajkë e thjeshtë. Nuk është Minerva.
Froni që ka mbetur pa prapanicë për ta ngrohur, zgjat hijen e tij.
Një mi me turirin që dridhet, pyet veten
Dhe duke dyshuar te një paqe e tillë, ua mbath këmbëve
Si një gjethe që vrapron përgjatë murit.
DITA E ZOTIT, ANTILJE
Ato fshatra të mbështjella nga melankolia e të dielës
Në çdo rrugë ngjyrë okre ka një qen që kotet
Ato vullkane të si trëndafila hiri a si ulçera e pashërueshme e varfërisë
Rreth gojës së tyre gjithë zhubra
Çunakë thatimë shesin squfur
Gjethet e përcëlluara të bananeve që nuk vallëzojnë më
Lumi dhe shtrati i tij me bërskota shishesh
Pylli i kakojerëve ku një zog që nxjerr një klithmë të blertë e të verdhë
Te ndriçimet poshtë gjethnajës me grathë flake të portokalltë
E ka harruar fyellin e tij
Durët e gomës të zhvoshkur nga dielli
Të cilët luftojnë prore për t’i shpëtuar detit
Hardhja e ngordhur që merr ngjyrën e mavijtë të gurit
Ata lumenj currila jarge që e kanë harruar muzikën e lashtë
Ajo tarracë e thatë, e shkurtër poshtë bajameve të thara
Ku rinin ca pleq thatanikë
Duke soditur një anije të bardhë, të ngecur midis degëve
Dhe duke luajtur damë me fregatat që fluturonin
Ato brinja të zymta si poçe të thyera
Ato fiere që të mbretnin në lëkurë skeletin e tyre
Dhe ato rrugë që zënë të recitojnë emrat e tyre
Gjatë lutjes së mbrëmjes
Përmenduani emrin dhe do të ndalen
Ato gaforre të gatshme për të lënë të kalojë një epokë
Dhe ato gata si lënesha që dyshojnë te pasqyrimi i tyre
Ndërsa rrëmojnë e rrëmojnë
Ato hithra të stërduruara
Ato të diela, ato të diela
Ato të diela kur dritat në fund të rrugës
Ishin një ngjarje e madhe
Ato të diela kur nëna ime dergjej e shtrirë në kurriz
Kur motrat mblidheshin si flutura të bardha
Rreth fenerit të tyre
Dhe qytetet kalonin larg nesh, në horizont
ANIJEMBYTURI
Syri i uritur e përpin hapësirën e detit,
Duke përgjuar prenë e një vele.
Horizonti e gërryen pambarimisht.
Të vepruarit të harbon. I shtrirë
Unë lundroj në hijen e dejëzuar të një palme,
Duke pasur frikë se mos shumëfishohen gjurmet e mia.
Rëra që ngrihet flur, tymtajë e hollë,
I përplas dunat e saj, gjithë mërzi.
Sajna lodhet nga kështjellat e saj prej rëre si një fëmijë.
Liana e gjelbër e kripores me lulen-trumbetë e verdhë :
Një rrjetë, një gisht që mbulon asgjënë.
Asgjë: tërbimi që mbush kokën e mizës së rërës.
Kënaqësitë e një plaku:
Në mëngjes: të arratisurit me mend përmes soditjes
Duke ia ngulur sytë një gjetheje të tharë ,
Planit të natyrës.
Në diell, e pëgëra e një qeni forcohet,
Zbardhon si koral.
Ne përfundojmë në tokë, pasi dolëm nga toka.
Në angrrat tona, zanafilla e botës.
Po të mbaj vesh unë e dëgjoj polipin që ndërton,
Heshtjen e sinkopuar nga dy dallgë deti.
Unë shtyp një morr deti dhe bëj që të shkrepë rrufeja.
Ashtu si Zoti, krijues shkatërrimtar, art dhe ego,
Unë i braktis metaforat e vdekura: zemra e gjethëzuar e bajames,
Truri i pjekur që kalbet si një arrë e verdhë
Që klloçit
Babelin e vet për morrin e detit, për miza e rërës, për skrrajat,
Ky ungjill i bërë nga një shishe vere e gjelbër e mbushur me rërë,
E pajisur me një etiketë, partalle anijeje,
Dru i nxjerrë nga deti i mbërthyer i gozhduar e i bardhë si një dorë.