”Unë jetoj për të hyrë histori”, përsëriti prej lartësisë së shtatit të tij, duke këqyrur të tjerët aty rrotull. Donte ta dëgjonin sa më qartë që, më tej, të mos befasoheshin.
“Ende s’kuptoni që jetojmë për të hyrë në muze?!”
Këtë e shtoi për ata. Edhe këtë duhet ta dëgjonin, menjëherë.
Në sinqeritet shterues, trullosës, habitshëm për të tjerët, s’do donte asnjëherë ta shmangte çuarjen e frazës deri në fund. Tha diçka që në këtë truall dihej nga të gjithë por nuk zihej ngoje prej askujt.
Tha edhe që në këtë vend, kur niseshe për tu ngjitur, për të marrë, për tu bërë apo për të pranuar pushtet, nga tërë ata që fillonin të mbeteshin poshtë teje, fillonte një si këqyrje e pa qartë, për ta bëheshe i pa dashur, nëse jo doemos menjëherë i dyshimtë, hyje në syrin e një mërie, një lloj dashjeje masive të tyre për të të parë të rrëzuar e të shembur.
Është “keq-kuptimi” si efekt shoqërues për çdo individ që del nga orbita me të tjerët Në të vërtetë ishte vet pa-shmangja në historinë e këtij lloj shteti në fat ekzistencial, të këtij truall, populli a thjesht kësaj gjuhe, në të cilin jemi lindur, pa e zgjedhur, thoshte ai.
Pastaj, pa u kujdesur se mund të keqkuptohej prej atyre që s’e ndanin dot në ishte mirë të gëzoheshin apo të trishtoheshin prej atyre që nxirrte goja e tij, në mos tu vinte keq që numëroheshin në “këtë popull”. Dilemat, befasimet, vra-mendjet ishin të tyre, kur ai ishte i qartë se vetëm pasi ta dinin të tërin e vërtetë, vetëm pasi të mos keq-kuptohej më prej tyre, vetëm atëherë do kuptoheshin, sigurisht nëse deri atëherë do kishin nge ata për të dhe ai për ta!
Ngaqë të tërë Njëshat përpara tij s’mbaheshin mend si njerëz me fat, ai i lëshonte si gurë të pa-lëmuar fjalët mbi ata që një ditë do silleshin ndaj tij si ndaj tyre. Besonte në qenien e vet se pa dhimbje kurrgjë s’mbetej, nëse jo pa vdekje. Të tjerë popuj e nisnin udhën e tyre me braktisje varri, gjë që për të tijtë kjo nuk ishte vetëm se thjesht mëkat.
Nëse ua ngrohte iluzionin, le t’ia kundronin si përpjekje për për gurin e Sizifit. Pak punë i prishte!
Tërë të tjerët, të gjallë dhe të vdekur mbetur në iluzion, i shihte duke i ardhur pas. Të ftuar, më saktë të lejuar prej tij ta admironin, të shpërblyer me vëmendjen e munguar prej tij. Nuk druhej t’ua thoshte dhe tua përsëriste, shkoqur këtë: Mos prisni shpërblim tjetër veçse të ecni pas meje, në mundshi. Ngaqë e kam hapin të gjatë, duhet të nxitoni më shumë, po të keni qejf të bëni udhë me mua!
Sa herë mbeteshin pas, nëse ritmi i ecjes së tyre vononte ngjitjen, ose provokonte ndalesë, u sillte ndër mend rregullin: të hapnin krahun, të binin ose të rrëzoheshin. Çdo gjë e tyre, në çast, kthehej në të shkuar, harrohej në heshtje, në emër të rrugës pa asnjë kusht.
Nuk ua fshihte as më të bindurve, të gjithë do të binin, do shembeshin diku në të-përpjetën për tu ngjitur. Vetëm Ai do t’i afrohej majës!
E çfarë se dihet se as Sizifi nuk e arrin majën?!
Sizifi s’ka qenë kurrë simbol i të dëshpëruarve! Gjeratorja është shpresë e pamundur. Prej të gjallit synohet çfarë s’arrihet dot…
“Ju duhet të pushoni të vrisni mendjen për veten: atëherë do fillojmë të punojmë!”
Mbi tryezën e Zyrës, që t’i binte pa pushim në sy, një kujtesë në shkronja kapitale.
“Kjo që po nënshkruan, që po vulos, ky vendim që po e merr, a vlen për në muze?”
***
Të mos humbte kohë, thirri arkitektin më të famshëm mes të gjallëve. Inversin e vet.
‘Ne jemi kundërshtar!’, i tha atij, sapo tjetri zuri vend përballë karriges së Tij.
‘Nuk e mendoj ashtu,” kërkoi të qartësohej tjetri, edhe pse dihej që as ai nuk u druhej përplasjeve.
‘S ‘t’i kërkoi kush gjërat që na bashkojnë. Kemi punë të ndryshme për të kryer!’
Arkitekti uli kryet. Përderisa kishte ardhur, duhet të dëgjonte.
E dinte, prej këtij njeriu, të bërë me zyrë të madhe, duhej dëgjuar fjalia e fundit. Fjalët e tjera, zhurmërima sado elokuente, ishin thjesht për të mos e rezistuar, ambalazh për ç’do thoshte në fjalinë e fundit.
“Ky qytet duhet të filloj të jetojë së Vdekuri!”
Duke folur kështu, vazhdoi të vizatonte. Tjetrit përballë, në këtë rast arkitektit, i mbetej të dëgjonte.
Unë s’di muze për kujtesë të mirë. Pasi e kryen të ligën, ngaqë nuk e justifikon veten, por as ndahet dot prej saj, njeriu rreket ta kthej të shkuarën në Memorie. Që të mos e humbas kurrë, e strehon në Muze.
Njeriu, të ligat e mëdha, pranë ndonjë të mire, i vendos aty, për të mos i harruar. Ia kujton vetes, në provë për ekzistencë, se kjo e mirë, dhe kjo e keqe, mund t’i duhet një ditë tjetër, kush e di kur. Edhe nëse është e vërtetë se njeriu nuk e do të ligën, ai s’e humbet dot atë! S’besoj dot se rastësisht, në këtë gjuhë që përdorim, fjalët muzë dhe muze, mezi dallojnë nga njera-tjetra…
Arkitekti, i sapo-ngarkuar për ngritjen e Muzeut, doli i përkulur, i thyer më dysh, si nën peshë globi. I vetëdijshëm se “Gurin” e kishte mbi shpinë dhe “Sizifin e Gurit” në zyrën e Shtetit, kuptoi se i qenkej shkruar të hynte e të dilte nga njeri burg në tjetrin.
***
Arkitekti e dinte qasjen e Shefit të Madh. Në të vërtetë, në këtë subjekt, nuk ishte aq larg me të!
Njerëzia në këtë qytet jetonte në shërbim e kureshtje të pashuar për trupin, por trupin s’e njihte. Trupin e meshkujve e dinte edhe më pak se atë të femrës, sado që kudo aty besohej e kundërta.
Në dhjetëra fotografi, etyde vetmitare dhe tablo, në skicime dhe bocete skulpturore, tërë ato që vinin direkt nga Zyra e Parë, e Tij, shfaqej tërë kabineti, thuajse nudo, të gatshëm për tu përfolur. Si një antenë e lartë, për të tërhequr tërë ngarkesat e vështrimeve të kuriozëve, në mes tyre binte në sy vet Ai, i tjetër-për-tjetërt.
Njerëzia, vetëm paskësaj, do binte rehat, për këtë ai ishte i sigurt. Edhe nëse do ngrinte krye ndonjë përfolje në shterim të më në fundmë, ai kishte porositur që asgjë të mos përgënjeshtrohej.
Tërë ato pllaka karboni në të cilat kishte vizatuar ata që i ishin ulur përballë karriges së tij, po silleshin për tu vendosur në këtë muze, bashkë me sugjerimet përkatëse për vendosjen ku, të tyre.
***
Tërë miqtë e dikurshëm e dinin se Makasen Velo e gjenin vetëm atje: te Muzeu!
Prej vetmisë së burgut kishte pranuar të mbyllej në këtë hapësirë të së ardhmes, duke iu gëzuar pa asnjë dilemë besimit se nën mbikëqyrjen e tij po ngrihej Muzeu i Përjetësisë. I kishte heshtur tërë të kundërtat me njeriun që e kishte thirrur për ta ushtruar prirjen e nevojën e tij të brendshme, privuar tërë jetës. Thyerjen e rregullave, njëjtë si në art. S’bëhej gjallë në bisedat ku merrej ngoje Njëshi, por po ata miq kishte, kurrë nuk i kundërshtonte të shpreheshin pa drojë në sy të tij, si më parë, siç kishte vepruar edhe ai vet më hershëm mes tyre.
Ata e dinin se Makasen Velo, të vetmen pritje kishte ditën kur ai, Njëshi i Madh, do vendoste ta braktiste Zyrën, do arrinte aty, te Muzeu, dhe do ta mbyllte nga brenda portën e madhe të tij.
Makasen Velo do t’ia plaste asaj të qeshurës me gulçe, si kur mbetej vetëm në qelinë e ndëshkimit të burgut në të ftohtin e Shkurtit dhe, me po atë siguri, do gjente një mënyrë për ta falur njeriun.
‘Si të gjithë, e ka një dobësi edhe ai. E mendon veten njeriun e parë dhe të fundit të botës!”