Kur më ra në dorë libri poetik i patriotit tim, Gramshotit Meçan Hoxha, nuk e dija se do të bëhej një udhëtim kaq i afërt me kujtesën time. E nisa ta lexoj dhe poezitë më tërhoqën njëra pas tjetrës. E lexova me një frymë, sepse vargu i tij më çoi në atdhe, në Gramsh, në vendlindje, në rrugët e fëmijërisë dhe në ato kujtime që largësia mund t’i zbehë në përditshmëri, por kurrë nuk i fshin nga zemra. Në këtë libër gjeta mallin për vendin e lindjes, dashurinë për familjen, dhimbjen e humbjes, natyrën, historinë, atdheun dhe plagën e kurbetit. Por mbi të gjitha gjeta një ndjesi të fortë përkatësie: atë lidhje të heshtur me rrënjët, me njerëzit dhe me vlerat që formojnë identitetin e njeriut. Libri është i strukturuar në shtatë cikle poetike, të ndryshme në tematikë, por të lidhura nga një fill i përbashkët: kujtesa. Nga fëmijëria dhe familja te humbja, nga vendlindja e natyra te historia, nga shqetësimet e kohës sonë te plagët e kurbetit dhe, në fund, te vetë poezia dhe misioni i poetit, Meçan Hoxha ndërton një udhëtim të gjerë në botën e tij shpirtërore dhe në kujtesën e një brezi. “Gjurmë kujtimesh” – rrënjët e kujtesës Cikli i parë sjell fëmijërinë, prindërit, dashurinë dhe vitet e para të jetës. Nostalgjia nuk mbetet thjesht kujtim personal; ajo shndërrohet në një përvojë ku lexuesi mund të njohë edhe fëmijërinë e vet. Figura e nënës dhe e babait, dashuria dhe çastet e hershme ndërtojnë një hyrje të ngrohtë në botën poetike të autorit. “Me tim bir, Arbërin” – dhimbja dhe dashuria Këtu libri merr peshën e tij më të thellë emocionale. Humbja e Arbërit nuk paraqitet si fund, por si një prani që vazhdon përmes kujtimit, ëndrrës dhe dashurisë. Poezia bëhet mënyra e poetit për ta mbajtur të gjallë lidhjen me të birin dhe për ta mbrojtur atë nga harresa. Pranë dhimbjes shfaqen edhe brezat e rinj, duke sjellë idenë e vazhdimësisë së jetës. “Vendlindjes” dhe “Freski natyre” – kthimi te rrënjët Në këto cikle, vendlindja nuk është vetëm hapësirë gjeografike. Kukuri, Liseci, Lukova, Rova dhe peizazhet e njohura bëhen pjesë e identitetit dhe kujtesës së poetit. Natyra, me malet, burimet, detin, bilbilin dhe stinët, shndërrohet në një gjuhë të shpirtit. Mund të largohesh nga vendlindja, por ajo nuk largohet kurrë prej teje. “Jehonë historie” – kujtesa e kombit Në këtë cikël, kujtesa personale zgjerohet në kujtesë kombëtare. Skënderbeu, Naimi, Mbreti Gent, Flamuri, dëshmorët dhe Kosova shfaqen si simbole të identitetit, sakrificës dhe lirisë. Historia, për Hoxhën, nuk është vetëm krenari për të shkuarën; është edhe përgjegjësi për të mos harruar çmimin e saj. “Koha jonë” – një vështrim kritik Këtu zëri poetik bëhet më kritik e herë-herë satirik. Miqësia, njerëzillëku, padrejtësia, varfëria dhe zbehja e vlerave shoqërore bëhen objekt reflektimi. Poeti nuk qëndron jashtë realitetit. Ai e vështron kohën e vet me shqetësimin e një qytetari që nuk pranon të heshtë përballë asaj që e shqetëson. “Lotë Kurbeti” – dhimbja e ikjes Kurbeti është një nga plagët më të njohura të përvojës shqiptare dhe në këtë cikël ai merr fytyrën e shtëpive bosh, rrugëve të heshtura dhe njerëzve që mbeten pas. Ikja nuk është vetëm largim nga një vend; është një ndarje nga rrënjët dhe nga një pjesë e vetvetes. Loti bëhet kështu simbol i një dhimbjeje që e kapërcen kurbetin dhe merr përmasa universale. “Zëri i poetit” – fjala si mision Në ciklin e fundit, autori reflekton mbi vetë poezinë dhe rolin e poetit. Për të, poezia është më shumë se shprehje artistike: është kujtesë, ndjenjë dhe përgjegjësi. Poeti duhet të flasë për njeriun, për të bukurën, për të drejtën dhe për atë që shoqëria rrezikon të harrojë. Meçan Hoxha ndërton një libër ku jeta personale dhe ajo kolektive takohen përmes kujtesës. Nga fëmijëria te humbja, nga vendlindja te historia, nga kurbeti te koha jonë, gjithçka kthehet në një përpjekje për të ruajtur atë që është e çmuar. E veçanta e këtij libri qëndron në sinqeritetin e tij. Poeti nuk shkruan për të treguar se di të shkruajë; shkruan sepse ka diçka për të kujtuar, për të dashur dhe për të mos harruar. Dhe ndoshta kjo është ajo që mbetet pasi mbyll librin: kujtesa mund të na kthejë te vendet dhe njerëzit që koha na i ka larguar, ndërsa poezia mund t’i mbajë ende gjallë. Për mua, ky libër ishte edhe një kthim në Gramsh, në vendlindje, në fëmijëri dhe në atë hapësirë të shpirtit ku rrënjët nuk humbasin kurrë. Sepse mund të largohemi nga vendi ku kemi lindur, por nuk mund të largohemi kurrë prej tij. I uroj shkrimtarit dhe poetit Meçan Hoxha suksese të mëtejshme në rrugëtimin e tij krijues. Le të udhëtojë ky libër drejt sa më shumë lexuesve dhe vargjet e tij të gjejnë zemra ku të mbeten gjatë.
Margarita Llapushi Zeneli Qershor 2026 Gjermani
