Në vitet e fundit, vërehet një rritje e ndjeshme e nivelit të stresit tek adoleshentët, fenomen që lidhet ngushtë si me ecurinë shkollore, ashtu edhe me perceptimin për pamjen fizike. Presioni për të arritur objektivat akademikë, krahasimi i vazhdueshëm me bashkëmoshatarët dhe ndikimi i rrjeteve sociale kontribuojnë në krijimin e një klime të tillë psikologjike, e cila shpesh çon në pakënaqësi personale, kequshqyerje dhe mbyllje emocionale.
Shumë prindër përballen me faktin se fëmijët e tyre shfaqin shenja të qarta ankthi dhe ndryshime të menjëhershme në sjellje. Këto manifestohen në formën e mbylljes në vetvete, luhatjeve të humorit, mosbindjes apo rebelimit. Kujdesi i tepruar për pamjen e jashtme është një tjetër element i dukshëm, i cili mund të shndërrohet në faktor rreziku për çrregullime ushqimore, duke ndikuar jo vetëm në shëndetin fizik, por edhe në aftësitë kognitive të adoleshentëve.
Po ashtu, një numër gjithnjë e më i madh nxënësish shfaqin mungesë motivimi për të frekuentuar shkollën, gjë që reflektohet në uljen e performancës akademike. Kjo rënie shpesh lidhet me një cikël problematik: kequshqyerja dëmton përqendrimin, përqendrimi i ulur sjell rezultate të dobëta, ndërsa rezultatet e dobëta nxisin më tej stresin dhe vetëvlerësimin negativ. Një prej momenteve më kritike për adoleshentët mbetet periudha para provimeve, ku shfaqet intensifikim i ndjeshëm i ankthit dhe frikës së dështimit.
Problematikat sociale janë po aq të rëndësishme. Konfliktet familjare, presioni i shoqërisë, si dhe ekspozimi ndaj sjelljeve të rrezikshme, përdorimi i alkoolit, duhanit apo substancave narkotike, krijojnë një mjedis të paqëndrueshëm për zhvillimin psikologjik të adoleshentit. Në këtë kontekst, bashkëpunimi mes shkollës dhe familjes bëhet i domosdoshëm, pasi mësuesit nuk kanë mundësi t’i monitorojnë nxënësit jashtë institucioneve arsimore.
Për t’i paraprirë agravimit të situatave të tilla, është thelbësore që prindërit të jenë të vëmendshëm ndaj çdo ndryshimi të papritur në sjelljen e fëmijëve të tyre. Komunikimi i hapur dhe i vazhdueshëm ndihmon në identifikimin e hershëm të problemeve dhe krijon një ndjenjë sigurie emocionale tek adoleshentët. Në këtë moshë, megjithëse shpesh perceptohen si “të rritur”, ata janë në të vërtetë më të ndjeshëm se kurrë ndaj mungesës së mbështetjes.
Roli i psikologut shkollor duhet të marrë rëndësinë e merituar, duke u trajtuar si pjesë integrale e mirëqenies së nxënësve dhe jo si një tabu shoqërore. Dëgjimi aktiv, krijimi i mjediseve të sigurta komunikimi dhe ofrimi i shërbimeve profesionale ndihmuese mund të parandalojnë përshkallëzimin e çrregullimeve të ankthit, depresionit apo problemeve të sjelljes. Nëse vërehet se shqetësimet vazhdojnë, referimi tek specialistët duhet të bëhet pa hezitim.
Një faktor i ri që ndikon ndjeshëm në shëndetin mendor të adoleshentëve është përdorimi i tepruar i telefonit dhe rrjeteve sociale. Shpesh, këto mjete zëvendësojnë kohën e studimit dhe krijojnë varësi, krahasim social të vazhdueshëm dhe ndjenjë presioni për perfeksion. Rezultatet e dobëta shkollore ndikojnë në uljen e vetëbesimit, duke shtuar ndjenjat e pamjaftueshmërisë.
Në përfundim, studimet e fundit sugjerojnë se adoleshentët që marrin mbështetje të vazhdueshme emocionale nga prindërit, mësuesit dhe psikologët kanë më pak gjasa të zhvillojnë çrregullime ankthi dhe depresioni, si dhe performojnë më mirë akademikisht. Kjo evidencë tregon qartë se mirëqenia psikologjike e adoleshentëve nuk është vetëm çështje individuale, por një rezultat i bashkëveprimit kompleks mes faktorëve personalë, socialë dhe institucionalë. Bashkëpunimi i ngushtë mes familjes, shkollës dhe specialistëve është, pra, themeli i një zhvillimi të shëndetshëm emocional dhe akademik.
Prindër, kushtojuni vëmendje fëmijëve tuaj. Ndihmojini të flasin, të hapen dhe të kërkojnë mbështetje kur kanë nevojë. Vetëm kështu mund të ndërtojmë një mjedis të sigurt dhe të shëndetshëm për rritjen e tyre.
