E martë, 1 Shtator, 2026
Ballina Blog Faqe 373

HISTORIA E BUSTIT TË ERICKSONIT, AMERIKANIT QË I KUSHTOI JETËN SHQIPËRISË. Nga Mal Berisha

        26 GUSHTI ËSHTË  DITA E LINDJES TIME   Gjëjaqëkamvlerësuarmëshumënëjetë  kaqenëdheështë: MIRËNJOHJA. Pikërishtnëshenjë MIRËNJOHJE sivjetarritëmtëorganizonimpunënpërvendosjen e bustittëamerikanit Charles Telford Erickson përparashkollësProfesionaleqëmbanemrin e tij, në Golem tëKavajës.   E gëzofshinbrezat!       NË GOLEM TË KAVAJËS   NJËBUSTDINJITOZPËRCHARLESTELFORDERICKSON–NIN:   AMERIKANINQËIKUSHTOIJETËNSHQIPËRISË       Si u njoha me Charles Telford Erickson?   Nëvitin1999,nëpërvjetorine90-të,tëdaljesnëdritëtëgazetësDIELLI,patanderintëmbajanjëkumtesëpërparaanëtarëvetëFederatës Pan-ShqiptaretëAmerikës VATRA, nëNewYork.Temaishteelidhurmekontributinedisaamerikanëveshumëtëshquarndajçështjesshqiptare.NdërataemrakishaveçuaredheatëtëDr.CharlesTelfordErickson.Vepraetijishteaqemadhe,aqelarmishmedheaqedobishmesamërrëmbeupasvetesnënjëpunëkërkimoredhestudimoreshumëvjeçare.Kyemërimadh,iharruarqëllimshëmngadiktaturakomunistederinëatëkohë,ishtezhdukurpalënëasnjëgjurmë.Vepraetijamerikane,mëedukshmjaqëjetontembitokënshqiptare,ishteShkollaBujqësorenëGolemtëKavajës,tëcilënaiengritimeshumëmundimedheeinaguroimëdatën20Shtatortëvitit1925.     Nërrjedhëtëviteve,asajiishtendërruaremri,iishtezhdukurhistoriadheishtelënënënjëharresëvrastarepërmësepesëdekada.   Itërhequrmepasionrrethjetëssëkëtijnjeriu,iuvuranjëpunëtëpalodhurecilaupërmbyllmebotiminelibritnëtrevolume:CharlesTelfordErickson–PërShqipërinëdhenëShqipëri   Libriupëruruamedatën5Nëntor2012,nënderimtë100-vjetorittëShpalljessëPavarësisësëShqipërisë.NëinagurimmoripjesëAmbasadoriAmerikanAlexanderArvizudhetëgjithaautoritetetshqiptaretëkohës.   Përtabërësamëtënjohurveprënekëtijnjeriuuangazhovanënjëseripromovimeshmeaudiencangamëtëndryshmet,përgjithësishtheterogjenedhenësallashumëprestigjioze,brendadhejashtë(vendit)–Shqipërisë,sinëLondër,Gjenevë,Vjenë,NewYork,Prishtinë…     DegradimidheshkatërrimiiobjekteveshkolloretëndërtuarangaamerikanëtnëGolem.         Nëverënevitit2020,edhepsenëkushtepandemievendosatavizitojapërtëdisatënherëshkollënqëmbanemrinetijnëGolem.Atypashëseishtengriturnjëshkollëeremoderne,mefinancatprogramitevropiantëintegrimit IPA.PashëgjithashtuqëkonviktiiErickson-itporrënohejebashkëmetëtrashëgimiaamerikane. Përmendimintimkjo po ndodhtekrejtpaarsye.   Thjeshtishtegjeturnjësebep:Tërmeti.   Ndërtesësikishinshemburçatinë.Muretishinaqsolidesanukkishtetërmetqëmundt’irrënonteporndërtuesit“doninpunë”…! Engritazërinsamunda,nëgazeta,nëtelevizion,poraskushngaataqëimarrinatovendime,nukmëdëgjoi.VizitovaedheKinemanëeShkollës,ecilaishtelënënëdegradimtëqëllimishëmpërtëgjeturmëvonënjëshkakpërtarrënuaredheatëdhepërt’ibërëdikujtfavorineradhëspërndërtimendonjëhoteli…!   Kështupra,pozhdukejdhepozhduketipariobjekthistorikipranisëamerikanenëtruallinshqiptar.   Pasvizitësnëshkollë,bëranjëdonacionmenjënumërtëkonsiderueshëmlibrashqëkishintëbëninmebiografinëeshkollësdhetëthemeluesit.   Dukeparëprirjenqëekzistonpërfshirjenngafaqjaedheutetëtëraobjektevehistorikenëvendintonë,vendosatëbëjagjithçkaqëtëmundjapërtapërjetësuarveprëneatijamerikani:   Përjetësimi iveprëssë Charles Telford Erickson - itnënjëbustprejbronxi.     Ebisedovakëtëçështjeme autoritetetlokaletëKavajëstëcilëtshfaqëngatishmërinëpërngritjenebustittëthemeluesittëasajshkolle.   Pasiusigurova,etakovamikuntim,skulptorinenjohur,KreshnikXhiku,metëcilinkishimngrituredhebusteteSkënderbeutnëLondërdhenëMunxhufuni,Itali.Dukeshfrytëzuargalerinëaqtëpasurtëfotografiveqëdisponoja,skulptoriarrititëmodelontenëallçinjëbusttëErickson-iticilikishtetëtëratiparetetij,tëtheksuaranënjëportretintelektuali,diplomati,dijetari,njeriutëurtëemisionarimezemërtëbutëevepratëmëdha.Kreshnikuepunojatëvepërmeshumëdashuri,bazuarnëtëdhënatbiografikeqëelidhninatëmeShqipërinë,meshkollëndhemejetënshqiptare.   NëjakënemajtëtëxhaketësaiskalitimedalioninebukurqëEricksonekishtemarrëngambretiZog,si“KalorësiUrdhërittëSkënderbeut”dheqë e mbajtime vetederisavdiq.AjomedaljesotgjëndetnëmurineKishësShqiptaretëShënGjergjit,nëBoston. Paskësajnaduhejqëbustitëderdhejnëbronx.Kështundodhi.Ugjetedhefonderia.Menjëveprimshumëbujarnandihmoinipiivetëheroittëbustit,babaiitëcilitkishtejetuarkatërvjetnëTiranëdheElbasan (1908-1912), PaulEricksonJr.,ngashtetiOregon,nëSHBAkuaijeton.Aiekishtevizituarshkollënnëvitin2012,kurajomoriemrinegjyshittëtij.Bashkëmetëishteedhemotra,MaryMorrisdhedjaliitezez,Donald,ibiriiGraceJohnson–Erickson,ecilakishtejetuarnëElbasanfoshnjërinëesaj.     Paul Erickson Jr., nipi u Ch.T. Erickson icilindihmoifinanciarishtpërngritjen e...

VJEDHËS TË FYER. Tregim nga ALEKSANDËR I. KUPRIN. Përktheu: KOSTA NAKE

          Ishte ora pesë e një pasditeje korriku. Vapë e tmerrshme. Qyteti i madh i gurtë shfrynte si furrë. Shkëlqimi verbues i shtëpive të bardha ishte i padurueshëm, asfalti  i trotuareve ishte zbutur dhe t’i digjte shputat, hijet e akacieve hapeshin mbi rrugën me kalldrëm të lodhura. Deti, i zbehtë nga drita e diellit, shtrihej i rëndë dhe i palëvizshëm...

ANTISHQIPTARIZMI SLLAVO-MAQEDONAS – POLITIKË SHTETËRORE. Nga prof. dr. Xhelal Zejneli

      Zhvillimet e fundit në Maqedoni, nga individë dhe nga qendra të caktuara, u quajtën incidente. Duhet thënë që në krye të herës se sulmet e individëve apo të grupeve të caktuara maqedonase ndaj shqiptarëve nuk janë incidente, por pjesë përbërëse e frymës antishqiptare që mbizotëron në këtë vend. Qeveria e VMRO-së, me në krye liderin e partisë Nikolla Gruevskin,...

SHTATË VARIACIONE PËR TË THËNËN E TË PATHËNSHMEN. Poezi nga ANTON PAPLEKA

  BIE SHI NË MAKTHET E MIA       Bie shi në makthet e mia Si në mitin e Noes   Lumenjtë kanë dalë nga shtrati Kanë përmbytur gjithçka   Niveli i ujërave të turbullta Ngjitet drejt majës së maleve   Vallë a ka gjëkundi Ararat?   Po Noeja i Ri A ka ardhur në jetë? A e ka ndërtuar Arkën e Re?   Bashkëkohësit e mi të trullosur Përpëliten në ujërat e turbullta Që përmbytin gjithçka   Vallë a ka gjëkundi...

ZERI I AMRIKES: Shtëpia e Bardhë: Tërheqja nga Afganistani përmbyllet më 31 gusht; evakuimet mbyllen më herët

    Patsy Widakuswara Steven Herman   Presidenti amerikan Joe Biden deklaroi të martën se i përmbahet afatit të 31 gushtit për të përfunduar tërheqjen nga Afganistani i kontrolluar nga talebanët. Vendimi nuk përfill thirrjet e aleatëve, të cilët duan t'i japin më shumë kohë evakuimit dhe ka gjasa të pasohet me kritika në adresë të Presidentit Biden se ai është dorëzuar...

ËNDRRËS MOS I SHKRUAJ LETËR. Poezi nga Jonuz FETAHAJ, Luginë e Preshevës

          PRITJA Mos e mat harresën Me kuti Kur hija bëhet xhuxhe   Në udhëkryqin pa shigjetë E humb numrin dhe adresën Edhe malli   Thellë paska rrëshqitur dita Në humbëtirën e pritjes Askush nuk sjell haber   Pritja ç’u bë me njeriun Pse fishkëlloi e uluriti Nga inati që e pickoi në mbrëmje     BIRIT TË DREQIT MOS I BESO Mos e nëpërkëmb vetveten As atëbotë kur të merr hilja Se – mëkati para teje ka lëshuar shtat   Birit të...

ME I FOL VETMIVE. Poezi nga LOLA MUSLIAJ AGAJ

  AFROHU   Mbasi i ke ndejt për shumë kohë stuhisë përballë, s'ke mâ kohë me mendue gjatë. Se të rrokullisen ditët e të zânë përfundi, të shpërfytyron jeta si kurrë mâ parë, vrapo të thotë kur ti s'din me ecë, të kthen në shënjestër ku ti je vet zemër e vet shigjetë. Mbasi i ke ndejt për shumë kohë stuhisë përballë, mbyllesh në guackën e vetmisë tande, si perlat në vetminë e fundit të detit. Afrohu!! Je shumë larg !! Në guackë ka vend mjaftueshëm për...

JETIMJA  ME “KIME TË UJKUT”. Tregim nga Adem Nimani

    Edhe këta, këtuku me ndreqen, ku me dreqnuan, e kishin pas kimën e ujkut prej bir vakti! Nuk ka ba vaki që kapërcen një ditë që këtu dikush të mos bënte ndonjë  paçariz. Edhe në xhami kur kanë  shkua kishe me u lutë,nuk e kanë lënë pabanajçederr. Një dramë (makinë) me i ra xhadesë nuk e ka lanë pa...

NDESHKIM  PA  KRIM. Tregim nga Tonin Alimhilli

    Ana në adoleshencë u shqya për talentin e saj në balet, pat mbaru shkollen e mesme të arteve. Ajo ishte vajzë e bukur e me temperament ndaj prinderit me mentalitet provincial e me kulturë modeste, rritjen e saj e shikonin me preokupim. Dera e tyre brez pas brezi nuk ishte marrë nëpërgojë për të keq, ndaj nana e Anes...

VESË    BARI. TREGIM NGA VASIL    PREMÇI

                                                                              Pranë mureve të kalasë, më ra në kokë  era  e  fortë e  luleve të portokajve që miriste  nga kopshtet e gjelbëruara. Aroma e tyre dalldisëse mjegulloi për një çast bukurinë e Merit, njësoj si ajo  reja e vockël që ia del të fshehë diellin. Vrik kujtova se feksjet e bukurive janë armike të njëra-tjetrës, sepse fshijnë pa...
- Advertisement -

EDITORIALE

STATEMENT OF THE LEAGUE OF WRITERS AND ARTISTS OF ALBANIA On the 38th Anniversary...

STATEMENT OF THE LEAGUE OF WRITERS AND ARTISTS OF ALBANIA On the 38th Anniversary of the Execution of Dissident Poet Havzi Nela HAVZI NELA — THE...

Deklaratë e Lidhjes së Shkrimtarëve dhe Artistëve të Shqipërisë, në 38-vjetorin e ekzekutimit të...

      HAVZI NELA – KUJTESA E NJË POETI DHE DINJITETI I FJALËS SË LIRË Më 10 gusht 1988, në Kukës, në fundin e një epoke që...

Dr. Mujë Buçpapaj: KOSOVO IS NOT A BARGAINING CHIP FOR DIPLOMATIC DEALS

  How right President Trump’s skepticism and disappointment with Zelensky turned out to be   It must be acknowledged that we viewed the harsh criticisms of the...

Dr. Mujë Buçpapaj: KOSOVA NUK ËSHTË MONEDHË PËR PAZARE DIPLOMATIKE NGA NJË KOMENDIAN MODEST...

Sa i drejtë paska qenë skepticizmi dhe zhgënjimi i Presidentit Trump ndaj Zelenskyt. Duhet pranuar se kritikat e ashpra të Presidentit amerikan Donald Trump, të...

Prof. Tritan Shehu: Pershendesim Konfirmimin e Gjeneralit Eric Wendt si ambasador i ShBA ne...

Duhet pershendetur Konfirmimi i Gjeneralit Eric Wendt si ambasador i ShBA ne Tirane. Se pari si nje ambasador, qe do te trasmetoje ne Shqiperi vizionet...