Gazeta Nacional Albania

Fondacioni "Arben Tafaj", ditën e shtunë  me datë 25 tetor 2025 organizoi forumin kulturor e gjuhësor  me temë: "Trashëgimia  gjuhësore e Tironës mes globalizimit dhe  teknologjisë", forum të cilin pata nderin e kënaqësinë ta moderoja, në ambjentet e Akademisë së  Shkencave,  institucion domethënës në qendrën e Tiranës. Ky fondacion mban një emër të njohur në komunitetin e Tiranës, por edhe...

Recension dhe përkthim: Izabella Teresa Kostka   “Arti nuk qëndron në përfaqësimin e gjërave të reja, por në përfaqësimin e tyre në një mënyrë të re.” — Ugo Foscolo Çfarë janë arti dhe vetë procesi krijues? Ato janë një proces i vazhdueshëm kërkimi për mënyrën e duhur për të shprehur vizionin personal të botës nëpërmjet mjeteve individuale shprehëse, formave të reja apo stilistikës. Duke ndjekur...

  SHKËLQE PËR MUA SONTE   Kjo është nata, moj perri, të shkëlqesh si hënë ti! Në pasqyrë, mos u shih, hajde pra, se s'ka njeri! Djegur, eshkë, po të pres, që nga mbrëmja në mëngjes. Gjithë natën mbeta zgjuar, hënën ma ke eklipsuar.     MONOLOG   Hapi dyert zemra ime! Pas mureve me ferra rrethuar vendos Iris të bleruar. Në kopshtin djerrë, mbill tulipanë, hiq çdo ferrë. Largoji retë zemra ime, kjo jetë nuk ka veç trishtime! Çdo pikë loti...

  Fausti i Gëtes “duri i jetës duhet mbajtur gjithmonë i gjelbërt”, na frymëson për obligime   Në këtë fillimviti shkollor shfletova librin e letërsisë së shkollave 9-vjeçare dhe të mesme dhe gjëkundi nuk gjeta një poezi të Bilal Xhaferit, shkrimtarit të madh të një bote me andrralla. Por edhe asnjë autor nga Çasmëria nuk gjenden në këtëo tekste. Nga pakujdesia apo...

SHËNIM BIOGRAFIK Prof. Ass. Dr. Fadil Lekaj u lind më 15.01.1967 në Lumbardh të Deçanit. Shkollën fillore dhe të mesme i kreu në vendlindje. Eshtë diplomuar në Fakultetin Juridik në drejtimin Menaxhment Civil, ka magjistruar në Shkenca Juridike në drejtimin Juridik-Civile, si dhe doktoruar në fushën e Sigurisë Kombëtare në Universitetin Publik ULSIT në Sofje. Angazhime profesionale, afariste dhe shoqerore: Veprimtar politik aktivist...

  (shqiptarët në ushtrinë e krajlit serb)   Zijoshët kanë provuar pushtues të ndryshëm. Me shakarat e tija të hidhura, mbështjellë me mjaltë, e përbrenda plot helm,   dallohej sidomos mixha Dan. Sa herë janë ndërruar pushtuesit e Zezës nuk ka munguar as rekrutimi i ushtarak i tyre, qoftë me hatër apo me zor. Perandorinë Osmane, pas pesëqind vjetësh, e kishte zëvendësuar  pushtuesi serb....

  U zgjodha deputet. Më mirë ta them më votuan, si e qysh nuk ka rëndësi. Duhej t i besoja vetes edhe kur askush mund të mos më besonte. Në takim me popullin erdhën këlysh e mlysh, i madh e i vogël. U hutova dhe ngatërrova fjalimin që ma kishte përgatitur gazetari, por dola aty ku të gjithëve u pëlqente:...

AT GJERGJ FISHTA: SHQIPTARINË E KEMI BASHKË APOSTULLI I MADH I VËLLAZËRIMIT KOMBËTAR Në ditëlindjen e Poetit Kombëtar Nga Frank Shkreli                                                         23 Tetor, 1871 – 30 Dhjetor, 1940   Pothuaj çdo ditë jemi dëshmitarë të një polarizimi politik në rritje e sipër në hapësirën shqiptare në Ballkanin Perëndimor që rrezikon seriozisht, jo vetëm të ardhmen evropiane të shqiptarëve por edhe vet paqën shoqërore e...

PROMOVIMI I LIBRIT’’ PIKENISJA E MEKATIT’’ TROPOJE, 18.11.2025 Në mjediset e Muzeut Historik të Tropojës u zhvillua promovimi i  librit ‘’Pikënisja e mëkatit’’ i poetit Lulzim Logu, organizuar nga Klubi i Shkrimtarëve dhe Artistëve Tropojë në bashkëpunim me Klubin Letrar ‘’Gjon Nikoll Kazazi’’ Gjakovë. Në sallën e mbushur plot, me interesim të jashtëzakonshëm, me pjesëmarrje nga krijues nga të gjitha trevat shqiptare...

  POEZI ME ELEGANCË DHE RRJEDHSHMËRI, TË PASURA ME KUPTIME TË THELLA   “Poezitë e Sonia Vivona të përfshira në Di fragole e illusione përfaqësojnë një udhëtim mes emocioneve, kujtesës dhe vizionit të brendshëm. Çdo poezi është një univers i vogël i pezulluar midis ëndrrës dhe realitetit, midis kujtimit dhe aspiratës, ku gjuha bëhet mjet reflektimi dhe ndjenje”.    Përgatiti dhe shqipëroi Anila Dahriu      Kam përzgjedhur këto poezi nga libri “Di fragole e illusione” , “Me luleshtrydhe dhe iluzione”   i SoniaVivona, pas një leximi të thellë dhe të këndshëm… dhe pajtohem me definicionin e poetit dhe kritikut letrar Daniele Giancane: “Dihet që, sot e kësaj dite,  pothuajse të gjithë shkruajnë poezi, gjë që nuk është e keqe në vetvete (madje, është një aktivitet i këndshëm dhe terapeutik), vetëm se duhet bërë një ‘ndarje’ midis poezisë ‘së vërtetë’ dhe asaj ‘për kënaqësi’. Çfarë nënkuptoj me poezinë e vërtetë? Ajo që ka thellësi letrare, pas së cilës duket një kompleks leximesh, që propozon një gjuhë origjinale.” Poetët janë si “bleta e padukshme”… siç thotë Rainer Maria Rilke në një reflektim të tij mbi kreativitetin e poetëve. Një poet tjetër i madh italian dhe ndërkombëtar, Dante Maffia, e përkufizon poezinë si një maja e shpirtit, që, duke u përzier me përbërësit kryesorë — pasion dhe lexim — krijon një botë të imagjinueshme dhe ëndërruese. Kam përzgjedhur këto poezi të Sonia Vivona nga libri i sipërpërmendur… poezi me elegancë dhe rrjedhshmëri, të pasura me kuptime të thella dhe të afta të prekin shpirtin. Jam e sinqertë: si poete, më pëlqen poezia hermetike… por gradualisht po e drejtoj veten drejt asaj që përfaqëson bukurinë dhe prekje të çastit dhe të shpirtit. Kam përzgjedhur pikërisht këto poezi sepse perceptoja atë ajër të pezulluar mes hermetikës dhe të dukshmes, një ekuilibër midis asaj që kuptohet dhe asaj që shprehet, edhe pse libri në tërësi lexohet njëherësh. Poezitë e Sonia Vivona të përfshira në Di fragole e illusione përfaqësojnë një udhëtim mes emocioneve, kujtesës dhe vizionit të brendshëm. Çdo poezi është një univers i vogël i pezulluar midis ëndrrës dhe realitetit, midis kujtimit dhe aspiratës, ku gjuha bëhet mjet reflektimi dhe ndjenje. Në Tempo è sospeso, Vivona kap çastin kur zemra duket se jeton jashtë kohës, e pezulluar në një vend mungese. Shkurtësia e vargjeve dhe saktësia e imazhit evokojnë elegancën e një poezie që nuk kufizohet vetëm në emocionin e menjëhershëm, por ofron një hapësirë kontemplative, siç sugjeron Daniele Giancane duke folur për “poezinë e vërtetë”: atë me thellësi, kompleksitet dhe gjuhë origjinale. Në Sogno, autore hap dritare mbi kujtesën dhe imagjinatën, duke treguar se si liria e mendimit mund të bashkëjetojë me kufizimet e jetës së përditshme. Ëndrrat bëhen një akt rezistence, një eksplorim i destinacioneve të kujtesës së panjohur, që lidhen me botën e brendshme dhe aftësinë e poetit për të perceptuar të padukshmen, sipas imazhit të Rilke. L’urlo është një furtunë emocionale. Këtu Vivona nuk mban asgjë: zemërimi, dëshpërimi, kujtimi i dhimbshëm i së kaluarës shprehen në një crescendo liriko të fuqishëm. Britma është rigjenerim dhe pastrim, një “maja e shpirtit” sipas Dante Maffia, që përzien pasion dhe lexim për të krijuar botë ëndërruese dhe tronditëse realiste. Venere degli stracci, e frymëzuar nga Michelangelo Pistoletto, dhe Questa notte tregojnë aftësinë e autores për të bashkuar reflektimin shoqëror dhe intimitetin ekzistencial. Në vargje shfaqet një ndjenjë brishtësie dhe shprese, një tension midis boshllëkut të kohës së tashme dhe kërkimit të kuptimit dhe bukurisë. Në fund, Respiro mbyll udhëtimin me një notë rezilience dhe besimi në të ardhmen. Poezia feston jetën, shpresën dhe dëshirën për të parë të rriten shpresën dhe iluzione, duke bërë të prekshëm kontrastin midis melankolisë dhe dëshirës për rilindje. Në këto poezi, Vivona tregon një ndjeshmëri të jashtëzakonshme: eleganca e vargjeve, muzikshmëria e gjuhës dhe thellësia e temave ofrojnë lexuesit një përvojë intensive, e aftë të prekë shpirtin dhe të lërë një gjurmë të pashlyeshme. Di fragole e illusione nuk është vetëm një koleksion poezish: është një ftesë për të ndalur, reflektuar dhe ëndërruar.   KOHË PEZULL Gjithçka është pezulluar në vendin e mungesës. Madje zemra rreh kohën që tashmë s’ekziston më.   ËNDËRR Çarje qiellesh dhe resh të çdo stine të shpalosura. Thika të mprehta pa liri. Ëndërr – po, ëndërr! Me sytë përherë të hapur drejt destinacioneve të kujtesës së panjohur.   BRITMË Përjashta, dielli vdes, i zhytur në gjak, në rrugët e vetmuara. Shtyp frikën, të mbytur në rutinën e përditshme, dhe zemra s’do të ndalë vallen e saj të çmendur. Fantazmat e së kaluarës shfaqen — i sodis — nuk më magjepsin më! Dhe bërtas, bërtas, bërtas, bërtas të vjellat e fjalëve të pathëna. Zbrazem. Jam qiell, i kuq si gjaku.   VENERE E LECKAVE (Frymëzuar nga një vepër e...